Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi


Tarix:12-12-2016, 05:12 Baxış Sayı:356 Kateqoriya:Manşet / İqtisadiyyat

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi

Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi" həm ölkə iqtisadiyyatının gələcəkdə necə inkişaf edəcəyinə, həm də əhalini yaxın bir neçə ildə nələrin gözləyəcəyinə işıq saldı.

İlk növbədə, bu fundamental sənəd iqtisadiyyatın inkişafında dövlətin və özəl sektorun rolunu aydın şəkildə göstərir: hökumət investisiyaların katalizatoru, özəl sektor isə iqtisadi inkişafın lokomotivi olacaq.

Bu, həmçinin o deməkdir ki, iqtisadiyyatda sadəcə özəl sektorun deyil, həm də kiçik və orta biznesin rolu artacaq. Hökumət, ilk növbədə, Azərbaycanın böyük reallaşdırılmamış potensialı olan turizm sahəsi kimi, xidmət sektorunu və istehsal sahəsini stimullaşdırmaq niyyətindədir.

Yol xəritəsinin vəzifəsi uzun müddət neft sektorunun hesabına inkişaf edən Azərbaycan iqtisadiyyatını balanslaşdırmaqdır. Bunun üçün hökumət iqtisadiyyatın "avanqard" sektoruna fokuslanmağı və əsas diqqəti hasilata deyil, emala, dövlət biznesinə deyil, şəxsi biznesə, az gəlirli bazarlara deyil, yüksək gəlirli işlərə, yüksək ixtisaslı iş qüvvəsinin formalaşdırılmasına yönəldəcək.

Sənəd üç dövri əhatə edir: 2020-ci ilə qədər, 2025-ci ilə qədər və 2025-ci ildən sonra. Birinci strateji hədəfə uyğun olaraq, hökumət maliyyə sabitliyini təmin etmək niyyətindədir və monetar siyasət üzən məzənnə rejiminə əsaslandırılacaq.

Maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi üçün hökumət fiskal siyasətin çərçivələrini müəyyən edəcək və təbii resursların satışından əldə olunmuş gəlirlərin qənaətlə xərclənməsindən başqa, bu resursların düzgün istifadəsi üzərində nəzarəti gücləndirəcək.

Tebii resursların qənaətlə və səmərəli istifadəsi aydındır - axı bu resurslar sonsuz deyil. Hökumətin hesablamalarına görə, ölkənin neft-qaz resursları Səudiyyə Ərəbistanı, Qazaxıstan və İrandakı resurslardan daha əvvəl tükənə bilər.

Bundan əlavə, heç kim ortamüddətli və hətta uzunmüddətli perspektivdə neftin dəyərinin kəskin artacağını gözləmir. Bütün bunlar neft gəlirlərinin daha ehtiyatla istifadəsini vacib edir. Burada köməyə "qızıl qayda" gəlir.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (SOFAZ) xəzinəyə yönəltdiyi vəsaitin həcmi neftin dəyərindən asılıdır. "Qızıl qayda”nın tətbiqi isə bu həcmi sabitləşdirməyə və büdcəyə yalnız müəyyən məbləği yönəltməyə imkan verəcək. Bu halda onun həcmi "qara qızıl”ın qiymətlərindən asılı olmayacaq. Həmçinin bu, dövlət xərclərinin neftin dəyərindən müdafiəsini yüksəltməyə imkan verəcək. Başqa sözlə, neftin qiyməti aşağı olduqda, hökumət xərclərini azaltmağa məcbur olmayacaq. "Qızıl qayda”nın əsas nəzərdə tutduğu məsələ sabitlikdir.

"Qızıl qayda" manatın məzənnəsinin proqnozlaşdırılmasını sadələşdirəcək və öz növbəsində, daha uzunmüddətli planlar qurmağa, dövlət xərclərinin effektivliyini yüksəltməyə imkan yaradacaq. Bundan başqa, SOFAZ daha yüksək gəlirli və uzunmüddətli investisiyalar həyata keçirə biləcək və transfertlərin məhdudlaşdırılması fondun gələcək nəsillər üçün nəzərdə tutulmuş yığımlarını artırmağa imkan yaradacaq.

"Qızıl qayda" nə deməkdir? Bu prinsipə əsasən, dövlət büdcəsi neft gəlirlərindən yalnız müəyyən qədər xərcləyə biləcək, neftin satışından qalan qazanc SOFAZ-da saxlanılacaq və SOFAZ ölkə daxilindəki özəl investisiyalara təsir edə bilməsin deyə, fond yalnız xaricdə sərmayə qoyacaq.

Bu metod bir çox ölkələrdə istifadə edilir. Məsələn, Norveçin neft fondu - Dövlət Təqaüd Fondu hər il dövlət büdcəsinə öz gəlirlərinin yalnız dörd faizini yönəldə bilər. Hökumət xəzinəyə transfertlərin məhdudlaşdırılmasının dörd variantına baxır və Norveç metodu bunlardan biridir.

Bu halda hökumətin müəyyən vaxtdan sonra "qızıl qayda”nı təkrar gözdən keçirəcəyi nəzərdə tutulur.

Ortamüddətli xərclər çərçivəsinin yaradılması birinci məqsədin digər mühüm məqamlardan biridir. İllik büdcə onların əsasında formalaşacaq.

İkinci məqsəd özəlləşdirmə və dövlət müəssisələri ilə bağlı islahatları əhatə edir. Yol xəritəsinə əsasən Azərbaycanda "Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında" yeni qanun hazırlanır.

Üçüncü məqsəd çərçivəsində hökumət insan kapitalını inkişaf etdirmək niyyətindədir. Bu sahədə yol xəritəsi bütün mərhələlərdə təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsini nəzərdə tutur. Əlbəttə, təhsil almaq vacib məsələdir, ancaq əsas odur ki, ali məktəb məzunları işələ təmin edilsinlər. Bununla əlaqədər Azərbaycanda işədüzəlmə mərkəzi təsis edilə bilər.

2025-ci ildə ölkədə ümumilikdə 450 mindən çox yeni iş yeri yaradıla bilər. Belə böyük sayda iş yerlərinin açılması üçün özəl sektorun yüksək fəallığı zəruridir. Bu isə yol xəritəsində qeyd olunan dördüncü məqsəddir./Trend/

Azad Həsənli




loading...




SON XƏBƏRLƏR
Müsəlmanların Qüds fiaskosu - ŞƏRH
Kreml Ərdoğanın Qüds təklifinə qarşı çıxdı
Fazil Mustafa: "İran bu məsələdə Azərbaycana müsəlman dövləti kimi davranmır, daha çox erməni təəssüfkeşliyini çəkir"
İsrailin Bakıdakı səfirliyindən çağırış: “Məsul liderlər...”
Trampdan xüsusi tapşırıq: Rus proqramına qadağa
Səudiyyə Yəmənə hücuma keçdi: Onlarla ölən var
Ermənistan Türkiyə ilə razılaşmaları ləğv edir
“Məhəmməd peyğəmbər epilepsiya xəstəsi olmayıb” - QEYRİ-ADİ MÜSAHİBƏ
İlham Əliyev Qüds Zirvə toplantısında iştirak edir
Azərbaycanda birdən-birə varlanan adamın ŞOK CİNAYƏTLƏRİ - FAKTLAR
Ərdoğan dünyanı Qüdsü Fələstinin paytaxtı kimi tanımağa çağırdı
Azərbaycan 3 türk ölkəsi ilə ortaq ordu qurur
Müğənni Fədayə Məmmədova həbsdə qaldı - Yenilənib
İsrail qırıcıları Qəzzanı bombaladı
Günel onu tərk edən sevgilisi Rza Zərrabdan YAZDI: “Gülək, ya ağlayaq, kaş ki, məni...”
İstanbuldakı ermənilər və nə qədər gec deyil...
Türkiyə parlamentində dava - Foto
Bir günə məşhurlaşan ağdamlı müəllim-tələbə - Video
Bu qərarlar İsraili məhv edə bilər - Siyahı
Rəşad Sadıqovun təyinatı rəsmiləşdi
Millət vəkili türkman rəhbəri Bakıya dəvət etdi
Qətlə yetirilən icra başçısının oğlu illər sonra danışır: `Qatillə görüşmək istərdim`- FOTOLAR
Ucuzlaşmalı olan yağ niyə bahalaşdı? - Video
Qasım Süleymani: "İran Fələstindəki bütün qruplara dəstəyə hazırdır."
Vəkilindən Fədayə ilə bağlı - Yeni xəbər
Qarabağda erməni əsgər yoldaşını güllələdi
AB-dən Putinin qərarına reaksiya: Savaş bitməyib
Cahangir Hacıyevlə həbs olunanlar məhkəməyə müraciət etdi
Vergilər Nazirliyində bütün əməliyyatlar dondurulub
İlham Əliyev Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdi