Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi


Tarix:11-12-2016, 20:12 Baxış Sayı:315 Kateqoriya:Manşet, İqtisadiyyat

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi

Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi" həm ölkə iqtisadiyyatının gələcəkdə necə inkişaf edəcəyinə, həm də əhalini yaxın bir neçə ildə nələrin gözləyəcəyinə işıq saldı.

İlk növbədə, bu fundamental sənəd iqtisadiyyatın inkişafında dövlətin və özəl sektorun rolunu aydın şəkildə göstərir: hökumət investisiyaların katalizatoru, özəl sektor isə iqtisadi inkişafın lokomotivi olacaq.

Bu, həmçinin o deməkdir ki, iqtisadiyyatda sadəcə özəl sektorun deyil, həm də kiçik və orta biznesin rolu artacaq. Hökumət, ilk növbədə, Azərbaycanın böyük reallaşdırılmamış potensialı olan turizm sahəsi kimi, xidmət sektorunu və istehsal sahəsini stimullaşdırmaq niyyətindədir.

Yol xəritəsinin vəzifəsi uzun müddət neft sektorunun hesabına inkişaf edən Azərbaycan iqtisadiyyatını balanslaşdırmaqdır. Bunun üçün hökumət iqtisadiyyatın "avanqard" sektoruna fokuslanmağı və əsas diqqəti hasilata deyil, emala, dövlət biznesinə deyil, şəxsi biznesə, az gəlirli bazarlara deyil, yüksək gəlirli işlərə, yüksək ixtisaslı iş qüvvəsinin formalaşdırılmasına yönəldəcək.

Sənəd üç dövri əhatə edir: 2020-ci ilə qədər, 2025-ci ilə qədər və 2025-ci ildən sonra. Birinci strateji hədəfə uyğun olaraq, hökumət maliyyə sabitliyini təmin etmək niyyətindədir və monetar siyasət üzən məzənnə rejiminə əsaslandırılacaq.

Maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi üçün hökumət fiskal siyasətin çərçivələrini müəyyən edəcək və təbii resursların satışından əldə olunmuş gəlirlərin qənaətlə xərclənməsindən başqa, bu resursların düzgün istifadəsi üzərində nəzarəti gücləndirəcək.

Tebii resursların qənaətlə və səmərəli istifadəsi aydındır - axı bu resurslar sonsuz deyil. Hökumətin hesablamalarına görə, ölkənin neft-qaz resursları Səudiyyə Ərəbistanı, Qazaxıstan və İrandakı resurslardan daha əvvəl tükənə bilər.

Bundan əlavə, heç kim ortamüddətli və hətta uzunmüddətli perspektivdə neftin dəyərinin kəskin artacağını gözləmir. Bütün bunlar neft gəlirlərinin daha ehtiyatla istifadəsini vacib edir. Burada köməyə "qızıl qayda" gəlir.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (SOFAZ) xəzinəyə yönəltdiyi vəsaitin həcmi neftin dəyərindən asılıdır. "Qızıl qayda”nın tətbiqi isə bu həcmi sabitləşdirməyə və büdcəyə yalnız müəyyən məbləği yönəltməyə imkan verəcək. Bu halda onun həcmi "qara qızıl”ın qiymətlərindən asılı olmayacaq. Həmçinin bu, dövlət xərclərinin neftin dəyərindən müdafiəsini yüksəltməyə imkan verəcək. Başqa sözlə, neftin qiyməti aşağı olduqda, hökumət xərclərini azaltmağa məcbur olmayacaq. "Qızıl qayda”nın əsas nəzərdə tutduğu məsələ sabitlikdir.

"Qızıl qayda" manatın məzənnəsinin proqnozlaşdırılmasını sadələşdirəcək və öz növbəsində, daha uzunmüddətli planlar qurmağa, dövlət xərclərinin effektivliyini yüksəltməyə imkan yaradacaq. Bundan başqa, SOFAZ daha yüksək gəlirli və uzunmüddətli investisiyalar həyata keçirə biləcək və transfertlərin məhdudlaşdırılması fondun gələcək nəsillər üçün nəzərdə tutulmuş yığımlarını artırmağa imkan yaradacaq.

"Qızıl qayda" nə deməkdir? Bu prinsipə əsasən, dövlət büdcəsi neft gəlirlərindən yalnız müəyyən qədər xərcləyə biləcək, neftin satışından qalan qazanc SOFAZ-da saxlanılacaq və SOFAZ ölkə daxilindəki özəl investisiyalara təsir edə bilməsin deyə, fond yalnız xaricdə sərmayə qoyacaq.

Bu metod bir çox ölkələrdə istifadə edilir. Məsələn, Norveçin neft fondu - Dövlət Təqaüd Fondu hər il dövlət büdcəsinə öz gəlirlərinin yalnız dörd faizini yönəldə bilər. Hökumət xəzinəyə transfertlərin məhdudlaşdırılmasının dörd variantına baxır və Norveç metodu bunlardan biridir.

Bu halda hökumətin müəyyən vaxtdan sonra "qızıl qayda”nı təkrar gözdən keçirəcəyi nəzərdə tutulur.

Ortamüddətli xərclər çərçivəsinin yaradılması birinci məqsədin digər mühüm məqamlardan biridir. İllik büdcə onların əsasında formalaşacaq.

İkinci məqsəd özəlləşdirmə və dövlət müəssisələri ilə bağlı islahatları əhatə edir. Yol xəritəsinə əsasən Azərbaycanda "Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında" yeni qanun hazırlanır.

Üçüncü məqsəd çərçivəsində hökumət insan kapitalını inkişaf etdirmək niyyətindədir. Bu sahədə yol xəritəsi bütün mərhələlərdə təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsini nəzərdə tutur. Əlbəttə, təhsil almaq vacib məsələdir, ancaq əsas odur ki, ali məktəb məzunları işələ təmin edilsinlər. Bununla əlaqədər Azərbaycanda işədüzəlmə mərkəzi təsis edilə bilər.

2025-ci ildə ölkədə ümumilikdə 450 mindən çox yeni iş yeri yaradıla bilər. Belə böyük sayda iş yerlərinin açılması üçün özəl sektorun yüksək fəallığı zəruridir. Bu isə yol xəritəsində qeyd olunan dördüncü məqsəddir./Trend/

Azad Həsənli




loading...




SON XƏBƏRLƏR
Azərbaycanda ali məktəbə qəbulda test imtahanı ləğv edilir - MƏLEYKƏ ABBASZADƏ
”Qarabağ” dünya azərbaycanlılarının qürur yerinə çevrilib” - Belçikalı aktyor
Nüfuzlu “Football Times” jurnalı "Qarabağ" klubu barədə geniş məqalə dərc etdi
Füzuli və Cəbrayıl rayonlarının işğal etməsindən 24 il ötür - VİDEO
Səhiyyə Nazirliyi donorlar üçün qanvermə qaydalarını açıqlayıb
Türk qatili “Yəhudi ovçusu”na necə çevrildi?
Ən gözəl üz cizgilərinə sahib xalq
Azərbaycan Belarusdan çörək almağa başlayıb
Dahi casus, bakılı alman – Rixard Zorgenin mübarizə və ölüm hekayəti
ABŞ və Qətər birgə hərbi təlimlər keçirib
“Azərbaycanda çay sektorunun inkişafına töhfə verməyi planlaşdırırıq”
Şəhid Milli Qəhrəman Fazil Mehdiyevin doğum günüdür - VİDEO
Xalq artistinə qarşı dələduzluq - 70 min manatını aldılar
XX əsrin əvvəllərində şimali Azərbaycanda fəlsəfi-siyasi fikir
Misirdə Qafqaz Albaniyası haqda qədim mətnlər tapıldı
Ərdoğan Almaniya XİN rəhbərini kəskin tənqid edib
İstanbul Azərbaycan Teatrının ilk layihəsi olan ‘Adsız qadın‘ - FOTOLAR
Avtobus sürücüsünə silah çəkən şəxsin kimliyi müəyyənləşib
Laçınlar yurdunun köməksiz futbolu və ya torpaq meydançadan Londona gedən yol - FOTOLAR
Azərbaycanda oğurlanan nadir əşyalar tapıldı
Yüz yaşlı pedaqoq
Barselonada terror aktında şübhəli bilinən 4 nəfərin hamısı öldürülüb
Milli Qəhrəman İlham Əliyevin anım günüdür
"Məni öz həkimlərimiz bu hala saldı" - FAYTONÇU NAZİM
AŞIQ ƏLƏSGƏR FENOMENİNİN AÇILIŞINA, MÖCÜZƏLİ YARADICILIĞININ TƏHLİLİNƏ DÜZGÜN BAXIŞ
“23 avqustda “Qarabağ”a dəstək üçün stadionda olacağıq” - Danimarkalı siyasətçi
Avropa Birliyi Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirdi
Koalisiya qüvvələri Suriyaya zərbə endirdi - 20-ə yaxın ölü
Qaxın Sarıbaş kəndindəki “Qədim məscid” bərpa olunur
Köçkünlərin yaşadıqları evin yanından neft çıxdı - VİDEO