Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi

Tarix:11-12-2016, 20:12 Baxış Sayı:276 Kateqoriya:Manşet, İqtisadiyyat

Azərbaycanın yeni iqtisadi modelinin 4 strateji məqsədi

Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 6 dekabr tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi" həm ölkə iqtisadiyyatının gələcəkdə necə inkişaf edəcəyinə, həm də əhalini yaxın bir neçə ildə nələrin gözləyəcəyinə işıq saldı.

İlk növbədə, bu fundamental sənəd iqtisadiyyatın inkişafında dövlətin və özəl sektorun rolunu aydın şəkildə göstərir: hökumət investisiyaların katalizatoru, özəl sektor isə iqtisadi inkişafın lokomotivi olacaq.

Bu, həmçinin o deməkdir ki, iqtisadiyyatda sadəcə özəl sektorun deyil, həm də kiçik və orta biznesin rolu artacaq. Hökumət, ilk növbədə, Azərbaycanın böyük reallaşdırılmamış potensialı olan turizm sahəsi kimi, xidmət sektorunu və istehsal sahəsini stimullaşdırmaq niyyətindədir.

Yol xəritəsinin vəzifəsi uzun müddət neft sektorunun hesabına inkişaf edən Azərbaycan iqtisadiyyatını balanslaşdırmaqdır. Bunun üçün hökumət iqtisadiyyatın "avanqard" sektoruna fokuslanmağı və əsas diqqəti hasilata deyil, emala, dövlət biznesinə deyil, şəxsi biznesə, az gəlirli bazarlara deyil, yüksək gəlirli işlərə, yüksək ixtisaslı iş qüvvəsinin formalaşdırılmasına yönəldəcək.

Sənəd üç dövri əhatə edir: 2020-ci ilə qədər, 2025-ci ilə qədər və 2025-ci ildən sonra. Birinci strateji hədəfə uyğun olaraq, hökumət maliyyə sabitliyini təmin etmək niyyətindədir və monetar siyasət üzən məzənnə rejiminə əsaslandırılacaq.

Maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi üçün hökumət fiskal siyasətin çərçivələrini müəyyən edəcək və təbii resursların satışından əldə olunmuş gəlirlərin qənaətlə xərclənməsindən başqa, bu resursların düzgün istifadəsi üzərində nəzarəti gücləndirəcək.

Tebii resursların qənaətlə və səmərəli istifadəsi aydındır - axı bu resurslar sonsuz deyil. Hökumətin hesablamalarına görə, ölkənin neft-qaz resursları Səudiyyə Ərəbistanı, Qazaxıstan və İrandakı resurslardan daha əvvəl tükənə bilər.

Bundan əlavə, heç kim ortamüddətli və hətta uzunmüddətli perspektivdə neftin dəyərinin kəskin artacağını gözləmir. Bütün bunlar neft gəlirlərinin daha ehtiyatla istifadəsini vacib edir. Burada köməyə "qızıl qayda" gəlir.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (SOFAZ) xəzinəyə yönəltdiyi vəsaitin həcmi neftin dəyərindən asılıdır. "Qızıl qayda”nın tətbiqi isə bu həcmi sabitləşdirməyə və büdcəyə yalnız müəyyən məbləği yönəltməyə imkan verəcək. Bu halda onun həcmi "qara qızıl”ın qiymətlərindən asılı olmayacaq. Həmçinin bu, dövlət xərclərinin neftin dəyərindən müdafiəsini yüksəltməyə imkan verəcək. Başqa sözlə, neftin qiyməti aşağı olduqda, hökumət xərclərini azaltmağa məcbur olmayacaq. "Qızıl qayda”nın əsas nəzərdə tutduğu məsələ sabitlikdir.

"Qızıl qayda" manatın məzənnəsinin proqnozlaşdırılmasını sadələşdirəcək və öz növbəsində, daha uzunmüddətli planlar qurmağa, dövlət xərclərinin effektivliyini yüksəltməyə imkan yaradacaq. Bundan başqa, SOFAZ daha yüksək gəlirli və uzunmüddətli investisiyalar həyata keçirə biləcək və transfertlərin məhdudlaşdırılması fondun gələcək nəsillər üçün nəzərdə tutulmuş yığımlarını artırmağa imkan yaradacaq.

"Qızıl qayda" nə deməkdir? Bu prinsipə əsasən, dövlət büdcəsi neft gəlirlərindən yalnız müəyyən qədər xərcləyə biləcək, neftin satışından qalan qazanc SOFAZ-da saxlanılacaq və SOFAZ ölkə daxilindəki özəl investisiyalara təsir edə bilməsin deyə, fond yalnız xaricdə sərmayə qoyacaq.

Bu metod bir çox ölkələrdə istifadə edilir. Məsələn, Norveçin neft fondu - Dövlət Təqaüd Fondu hər il dövlət büdcəsinə öz gəlirlərinin yalnız dörd faizini yönəldə bilər. Hökumət xəzinəyə transfertlərin məhdudlaşdırılmasının dörd variantına baxır və Norveç metodu bunlardan biridir.

Bu halda hökumətin müəyyən vaxtdan sonra "qızıl qayda”nı təkrar gözdən keçirəcəyi nəzərdə tutulur.

Ortamüddətli xərclər çərçivəsinin yaradılması birinci məqsədin digər mühüm məqamlardan biridir. İllik büdcə onların əsasında formalaşacaq.

İkinci məqsəd özəlləşdirmə və dövlət müəssisələri ilə bağlı islahatları əhatə edir. Yol xəritəsinə əsasən Azərbaycanda "Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında" yeni qanun hazırlanır.

Üçüncü məqsəd çərçivəsində hökumət insan kapitalını inkişaf etdirmək niyyətindədir. Bu sahədə yol xəritəsi bütün mərhələlərdə təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsini nəzərdə tutur. Əlbəttə, təhsil almaq vacib məsələdir, ancaq əsas odur ki, ali məktəb məzunları işələ təmin edilsinlər. Bununla əlaqədər Azərbaycanda işədüzəlmə mərkəzi təsis edilə bilər.

2025-ci ildə ölkədə ümumilikdə 450 mindən çox yeni iş yeri yaradıla bilər. Belə böyük sayda iş yerlərinin açılması üçün özəl sektorun yüksək fəallığı zəruridir. Bu isə yol xəritəsində qeyd olunan dördüncü məqsəddir./Trend/

Azad Həsənli

SON XƏBƏRLƏR
Tramp Səudiyyə Ərəbistanına yola düşüb
Yasəmən - ayrılığın adı
Boksçularımız İslamiadanı 7 medalla başa vurdu
ATƏT MQ həmsədrləri Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zonasında gərginliyin artmasına dair bəyanat yayıblar
Mirşahinin qardaşı həbs edildi
Avropa Parlamentinin deputatları Azərbaycana səfər edəcək
"Surət Hüseynov demişdi ki, Laçını alsaq Elçibəyi devirə bilməyəcəm" - Sabiq qərargah rəisindən şok açıqlamalar
Azərbaycanın futbol üzrə milli komandası finala yüksəlib
25 ildir Laçını yuxularda görürük...
Azərbaycanın milli avtomobil brendinin dizaynı hazırlandı – FOTO
Laçının işğalından 25 il ötür
Ölümün ən gözəli də sənin oldu - Şəhid Milli Qəhrəmanımız yubiley yaşında...
Üzeyir bəyi sintezator çalmağa məcbur edənlər
And içdik ki, komandiri güllələyək
Ötərxan Eltac: TƏCİLİ ŞUŞANI QAYTAR, YOXSA...
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
Ərdoğan: “Türkiyə PYD/YPG-nin maraqlarını heç vaxt nəzərə almayacaq”
Prezident İlham Əliyev AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı sərəncam imzaladı
Ölüm sevinməsin - Kimlər keçdi bu dünyadan
Azərbaycanı xaricdə necə tanıtmalı?
Bahar Muradova Zahid Oruca səsləndi: Bəlkə imkan verəsən danışaq?!
"Rusiyanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsindəki təkbaşına vasitəcilyindən də imtina etməliyik" – Politoloq
Şəhid Məzahir Bayramovun doğum günüdür
İdmançımız dördüncü qızıl medalını qazandı
Laçın - Qaragöl dövlət təbiət qoruğu - FOTO
Avropada Azərbaycan diaspor təşkilatları arasında əməkdaşlıq güclənir
Laçının işğalı ilə bağlı həqiqətlər - Laçın alayının sabiq qərargah rəisi danışır (MÜSAHİBƏ)
Yetimliyimizin 25 ili tamam olur!
Avropa İttifaqı-Azərbaycan biznes-forumu keçiriləcək
QHT İmişlidə Qarabağ müharibəsi iştirakçılarının iştirakı ilə tədbir keçirdi - FOTOLAR