Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi

Tarix:9-04-2016, 13:05 Baxış Sayı:2384 Kateqoriya:Manşet, Bölgə Özəlliyi

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi “Qasımuşağı xalçaları” termini dilimizə bu xalça çeşnilərinin formalaşmasından çox-çox sonra meydana gəldi. Qasımuşağı tayfası tərəfindən xovsuz və xovlu xalçaların istehsal edilməsi xalçaçılığın ilkin dövrlərində özünü göstərmiş və hayların Qarabağı ərazisinin işğalına qədər davam etmişdir. Bu termin özündə çox sadə və gözəl tərtibata xas olan müxtəlif çeşnilərdən başlayaraq müasir mürəkkəb qurluşa malik xalça çeşnilərini özündə cəmləşdirir.

Qasımuşağı tayfasının yaşlı üzvləri arasında aparılan araşdırmalardan məlum olmuşdur ki, bu xalçaların qədim adı qədim “Qasımuşağı tikmələri”ndən formalaşdığından “Tikmə gəbə” (“Tikmə xalça”) olmuşdur. Lakin əsrlər ötdükcə xalçada olan ağ yerlikli qollar diqqəti daha çox çəkdiyi və bu xalçalara xas olduğu üçün qocaman xalça toxuyanlar xalçaya ikinci adı “Ağqol gəbə” (“Ağqol xalça”) adını verdilər. Və nəhayət yaxın və uzaq ərazilərdə “Qasımuşağı xalçaları” adını daşıdı. XIX əsrin ortalarında Avropalı sənətşünaslar xalçaçılıq sənətini araşdıran zaman bu adı öz dillərinə uyğun səsləndirməyə başladılar. Ən çox istifadə edilən ad isə “Kasim Ushak” forması oldu.

İlk zamanlar ənənəvi adət-ənənələrə uyğun şəkildə döşəmə, divar, giriş qapısı, pəncərə, taxt, masa və s. örtüklər kimi işlədilməklə yanaşı həm də bəzək əşyaları sayılırdı. Gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilən xalçaçılıq Qasımuşağı tayfasında hər bir ailədə qadınların ən sevimli məşğuliyyət növlərindən biri idi. Adətə görə deyikli və nişanlı qızlar cehiz xalçasını özü toxumalı idi.

Dünya xalçaları arasında unikal bir əsər sayılan “Qasımuşağı xalçaları”nda istifadə edilən hər bir müqəddəs motiv və fiqur bu tayfa və ya qəbilənin həyatında qədimdə baş verənləri, inamlarını və qədim əcdadlarının dini təsəvvürlərini təqdim edir və xalça nümunələrinə nəzər salmaqla müəyyən etmək mümkündür ki, bu xalça çeşnisində istifadə edilən motiv və naxışların tarixi eramızdan əvvəlki dövrlərə təsadüf edir. Bir sözlə bu çeşni keçmişi özündə əks etdirən ən qədim əsrlərdən bizə gəlib çatan bir sənət əsəri olmaqla yanaşı həm də əvəz edilməz bir sənəddir.

Bu tikmə və xalçaların ilkin tam və ya natamam forması bu günə qədər də dəqiqləşdirilməmiş və araşdırılmamış şəkildə qalır. Bu gün bizə məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi isə şəkildə verilən xalçadır. Xalçanın toxunuşu zamanı kobud səhvlərə yol verilmişdir. Toxunma tarixi tam dəqiq məlum olmasa da xalçaşünasların bir çoxu bu xalçanın XVII əsrə aid olduğunu təxmin edir, bəziləri isə onun toxunma tarixinin daha qədim dövrlərə təsadüf etdiyini iddia edirlər. Xalçanın çeşnisinə diqqət yetirdikdə onun qədimiliyi bir daha aydın sezilir və qeyri-adiliyi ilə digər çeşnilərindən fərqlənir.

Qeyd edək ki, bu xalça öz çeşnisinə görə deyil, stilinə görə qədim İtaliya xalçaları ilə müəyyən mənada eynilik təşkil etsə də, onlardan çox fərqlənir. Məşhur motivasiya ustası hesab edilən Mişel Fransıza (Michael Franzese) görə xalça öz çeşnisinə görə tam türkman adət-ənənəsinə uyğun şəkildə toxunmuşdur.

Xalçanın yan haşiyələri yetərincə XVIII və XIX əsr Qasımuşağı xalçalarından fərqlənsədə daxili dizayn olduğu kimi saxlanmışdır. S-ə bənzər qollar isə gölə bərkidilmişdir. Qırmızı yerlikli xalçada astral, zomorfik, həndəsi fiqurlarla yanaşı dekorativ elementlərdən istifadə edilmişdir.

Sultan HÜMBƏTOV

SON XƏBƏRLƏR
Bu gün Həsən bəy Zərdabinin doğum günüdür
AZƏRİ yoxsa Türk!!! - FOTO/SƏNƏD
Cümhuriyyət öz xilaskarını həbsdən necə qaçırdı? - İLGİNC HEKAYƏT
Xalq artisti Qəndab Quliyeva vəfat etdi
Bakının "Formula 1"-lə əlaqədar bağlanan mərkəzi küçələri bu axşam açılacaq
GENERAL ƏLİAĞA ŞIXLİNSKİ VƏ QARABAĞ SAVAŞI
40 minlik ordunun əli süpürgəli generalı – Səməd Bəy Mehmandarov
Ordumuz gerçək zəfərini yalnız işğal altındakı torpaqlara ayaq basacağı gün qeyd edə bilər
M.Ə.Sabir və sosial azadlıq məsələsi
Azərbaycan Silahlı Qüvvələr gününü qeyd edir
YENİ NƏSLİ NECƏ YETİŞDİRMƏLİ?!
Lent.az-ın 9 yaşı tamam oldu
“Bölgələrdən səslər-3” toplusu çap edilib
Ərdoğan bayram namazında huşunu itirdi
Azərbaycan xalqının mədəniyyətinin nüvəsində Türk mədəniyyəti, adət-ənənələri dayanır
Pakistanda terror: ölənlərin sayı 73-ə çatıb
Şah İsmayıl Xətainin bilinməyən sirli tərəfi
İŞİD-in daha bir rəsmisi məhv edildi
“Qarabağ” Ukrayna “Şaxtyor”unun qapıçısını transfer edib
Əbülfəz Elçibəyin doğum günüdür
"Türkiyə Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycanla eyni mövqedən çıxış edir" - Ərdoğan
"Kürdlər dövləti qursalar, onu yaşada biləcəklərmi?” - Türkiyə prezidentinin baş müşaviri
Berluskoni: Trampın arvadını çox bəyənirəm
Nazir həkimlərlə bağlı yeni əmr imzaladı
Şirvanda revolver tipli qumbaraatanlar üçün atəş yığımları zavodu açılıb - FOTO
"Eldar Mahmudov bütün günü restoranlarda gəzir. Niyə məhkəməyə gətirilmir?" - Zərərçəkmiş Maqsud Mahmudov
Jurnalistlər üçün üçüncü binanın təməli qazılmağa başladı
Azərbaycan ordusunun şərəfinə yeni medal təsis olunur - FOTO
Şəhid Elnur Əliyevin həyatından bəhs edən bədii-sənədli film çəkilir
Azərbaycanda boşanmaların sayı artıb