Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi


Tarix:9-04-2016, 13:05 Baxış Sayı:2408 Kateqoriya:Manşet, Bölgə Özəlliyi

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi“Qasımuşağı xalçaları” termini dilimizə bu xalça çeşnilərinin formalaşmasından çox-çox sonra meydana gəldi. Qasımuşağı tayfası tərəfindən xovsuz və xovlu xalçaların istehsal edilməsi xalçaçılığın ilkin dövrlərində özünü göstərmiş və hayların Qarabağı ərazisinin işğalına qədər davam etmişdir. Bu termin özündə çox sadə və gözəl tərtibata xas olan müxtəlif çeşnilərdən başlayaraq müasir mürəkkəb qurluşa malik xalça çeşnilərini özündə cəmləşdirir.

Qasımuşağı tayfasının yaşlı üzvləri arasında aparılan araşdırmalardan məlum olmuşdur ki, bu xalçaların qədim adı qədim “Qasımuşağı tikmələri”ndən formalaşdığından “Tikmə gəbə” (“Tikmə xalça”) olmuşdur. Lakin əsrlər ötdükcə xalçada olan ağ yerlikli qollar diqqəti daha çox çəkdiyi və bu xalçalara xas olduğu üçün qocaman xalça toxuyanlar xalçaya ikinci adı “Ağqol gəbə” (“Ağqol xalça”) adını verdilər. Və nəhayət yaxın və uzaq ərazilərdə “Qasımuşağı xalçaları” adını daşıdı. XIX əsrin ortalarında Avropalı sənətşünaslar xalçaçılıq sənətini araşdıran zaman bu adı öz dillərinə uyğun səsləndirməyə başladılar. Ən çox istifadə edilən ad isə “Kasim Ushak” forması oldu.

İlk zamanlar ənənəvi adət-ənənələrə uyğun şəkildə döşəmə, divar, giriş qapısı, pəncərə, taxt, masa və s. örtüklər kimi işlədilməklə yanaşı həm də bəzək əşyaları sayılırdı. Gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilən xalçaçılıq Qasımuşağı tayfasında hər bir ailədə qadınların ən sevimli məşğuliyyət növlərindən biri idi. Adətə görə deyikli və nişanlı qızlar cehiz xalçasını özü toxumalı idi.

Dünya xalçaları arasında unikal bir əsər sayılan “Qasımuşağı xalçaları”nda istifadə edilən hər bir müqəddəs motiv və fiqur bu tayfa və ya qəbilənin həyatında qədimdə baş verənləri, inamlarını və qədim əcdadlarının dini təsəvvürlərini təqdim edir və xalça nümunələrinə nəzər salmaqla müəyyən etmək mümkündür ki, bu xalça çeşnisində istifadə edilən motiv və naxışların tarixi eramızdan əvvəlki dövrlərə təsadüf edir. Bir sözlə bu çeşni keçmişi özündə əks etdirən ən qədim əsrlərdən bizə gəlib çatan bir sənət əsəri olmaqla yanaşı həm də əvəz edilməz bir sənəddir.

Bu tikmə və xalçaların ilkin tam və ya natamam forması bu günə qədər də dəqiqləşdirilməmiş və araşdırılmamış şəkildə qalır. Bu gün bizə məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi isə şəkildə verilən xalçadır. Xalçanın toxunuşu zamanı kobud səhvlərə yol verilmişdir. Toxunma tarixi tam dəqiq məlum olmasa da xalçaşünasların bir çoxu bu xalçanın XVII əsrə aid olduğunu təxmin edir, bəziləri isə onun toxunma tarixinin daha qədim dövrlərə təsadüf etdiyini iddia edirlər. Xalçanın çeşnisinə diqqət yetirdikdə onun qədimiliyi bir daha aydın sezilir və qeyri-adiliyi ilə digər çeşnilərindən fərqlənir.

Qeyd edək ki, bu xalça öz çeşnisinə görə deyil, stilinə görə qədim İtaliya xalçaları ilə müəyyən mənada eynilik təşkil etsə də, onlardan çox fərqlənir. Məşhur motivasiya ustası hesab edilən Mişel Fransıza (Michael Franzese) görə xalça öz çeşnisinə görə tam türkman adət-ənənəsinə uyğun şəkildə toxunmuşdur.

Xalçanın yan haşiyələri yetərincə XVIII və XIX əsr Qasımuşağı xalçalarından fərqlənsədə daxili dizayn olduğu kimi saxlanmışdır. S-ə bənzər qollar isə gölə bərkidilmişdir. Qırmızı yerlikli xalçada astral, zomorfik, həndəsi fiqurlarla yanaşı dekorativ elementlərdən istifadə edilmişdir.

Sultan HÜMBƏTOV




loading...




SON XƏBƏRLƏR
Azərbaycanda ali məktəbə qəbulda test imtahanı ləğv edilir - MƏLEYKƏ ABBASZADƏ
”Qarabağ” dünya azərbaycanlılarının qürur yerinə çevrilib” - Belçikalı aktyor
Nüfuzlu “Football Times” jurnalı "Qarabağ" klubu barədə geniş məqalə dərc etdi
Füzuli və Cəbrayıl rayonlarının işğal etməsindən 24 il ötür - VİDEO
Səhiyyə Nazirliyi donorlar üçün qanvermə qaydalarını açıqlayıb
Türk qatili “Yəhudi ovçusu”na necə çevrildi?
Ən gözəl üz cizgilərinə sahib xalq
Azərbaycan Belarusdan çörək almağa başlayıb
Dahi casus, bakılı alman – Rixard Zorgenin mübarizə və ölüm hekayəti
ABŞ və Qətər birgə hərbi təlimlər keçirib
“Azərbaycanda çay sektorunun inkişafına töhfə verməyi planlaşdırırıq”
Şəhid Milli Qəhrəman Fazil Mehdiyevin doğum günüdür - VİDEO
Xalq artistinə qarşı dələduzluq - 70 min manatını aldılar
XX əsrin əvvəllərində şimali Azərbaycanda fəlsəfi-siyasi fikir
Misirdə Qafqaz Albaniyası haqda qədim mətnlər tapıldı
Ərdoğan Almaniya XİN rəhbərini kəskin tənqid edib
İstanbul Azərbaycan Teatrının ilk layihəsi olan ‘Adsız qadın‘ - FOTOLAR
Avtobus sürücüsünə silah çəkən şəxsin kimliyi müəyyənləşib
Laçınlar yurdunun köməksiz futbolu və ya torpaq meydançadan Londona gedən yol - FOTOLAR
Azərbaycanda oğurlanan nadir əşyalar tapıldı
Yüz yaşlı pedaqoq
Barselonada terror aktında şübhəli bilinən 4 nəfərin hamısı öldürülüb
Milli Qəhrəman İlham Əliyevin anım günüdür
"Məni öz həkimlərimiz bu hala saldı" - FAYTONÇU NAZİM
AŞIQ ƏLƏSGƏR FENOMENİNİN AÇILIŞINA, MÖCÜZƏLİ YARADICILIĞININ TƏHLİLİNƏ DÜZGÜN BAXIŞ
“23 avqustda “Qarabağ”a dəstək üçün stadionda olacağıq” - Danimarkalı siyasətçi
Avropa Birliyi Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirdi
Koalisiya qüvvələri Suriyaya zərbə endirdi - 20-ə yaxın ölü
Qaxın Sarıbaş kəndindəki “Qədim məscid” bərpa olunur
Köçkünlərin yaşadıqları evin yanından neft çıxdı - VİDEO