Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi


Tarix:9-04-2016, 21:05 Kateqoriya:Manşet / Bölgə Özəlliyi

Bu gün məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi“Qasımuşağı xalçaları” termini dilimizə bu xalça çeşnilərinin formalaşmasından çox-çox sonra meydana gəldi. Qasımuşağı tayfası tərəfindən xovsuz və xovlu xalçaların istehsal edilməsi xalçaçılığın ilkin dövrlərində özünü göstərmiş və hayların Qarabağı ərazisinin işğalına qədər davam etmişdir. Bu termin özündə çox sadə və gözəl tərtibata xas olan müxtəlif çeşnilərdən başlayaraq müasir mürəkkəb qurluşa malik xalça çeşnilərini özündə cəmləşdirir.

Qasımuşağı tayfasının yaşlı üzvləri arasında aparılan araşdırmalardan məlum olmuşdur ki, bu xalçaların qədim adı qədim “Qasımuşağı tikmələri”ndən formalaşdığından “Tikmə gəbə” (“Tikmə xalça”) olmuşdur. Lakin əsrlər ötdükcə xalçada olan ağ yerlikli qollar diqqəti daha çox çəkdiyi və bu xalçalara xas olduğu üçün qocaman xalça toxuyanlar xalçaya ikinci adı “Ağqol gəbə” (“Ağqol xalça”) adını verdilər. Və nəhayət yaxın və uzaq ərazilərdə “Qasımuşağı xalçaları” adını daşıdı. XIX əsrin ortalarında Avropalı sənətşünaslar xalçaçılıq sənətini araşdıran zaman bu adı öz dillərinə uyğun səsləndirməyə başladılar. Ən çox istifadə edilən ad isə “Kasim Ushak” forması oldu.

İlk zamanlar ənənəvi adət-ənənələrə uyğun şəkildə döşəmə, divar, giriş qapısı, pəncərə, taxt, masa və s. örtüklər kimi işlədilməklə yanaşı həm də bəzək əşyaları sayılırdı. Gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilən xalçaçılıq Qasımuşağı tayfasında hər bir ailədə qadınların ən sevimli məşğuliyyət növlərindən biri idi. Adətə görə deyikli və nişanlı qızlar cehiz xalçasını özü toxumalı idi.

Dünya xalçaları arasında unikal bir əsər sayılan “Qasımuşağı xalçaları”nda istifadə edilən hər bir müqəddəs motiv və fiqur bu tayfa və ya qəbilənin həyatında qədimdə baş verənləri, inamlarını və qədim əcdadlarının dini təsəvvürlərini təqdim edir və xalça nümunələrinə nəzər salmaqla müəyyən etmək mümkündür ki, bu xalça çeşnisində istifadə edilən motiv və naxışların tarixi eramızdan əvvəlki dövrlərə təsadüf edir. Bir sözlə bu çeşni keçmişi özündə əks etdirən ən qədim əsrlərdən bizə gəlib çatan bir sənət əsəri olmaqla yanaşı həm də əvəz edilməz bir sənəddir.

Bu tikmə və xalçaların ilkin tam və ya natamam forması bu günə qədər də dəqiqləşdirilməmiş və araşdırılmamış şəkildə qalır. Bu gün bizə məlum olan ən qədim Qasımuşağı xalçasının çeşnisi isə şəkildə verilən xalçadır. Xalçanın toxunuşu zamanı kobud səhvlərə yol verilmişdir. Toxunma tarixi tam dəqiq məlum olmasa da xalçaşünasların bir çoxu bu xalçanın XVII əsrə aid olduğunu təxmin edir, bəziləri isə onun toxunma tarixinin daha qədim dövrlərə təsadüf etdiyini iddia edirlər. Xalçanın çeşnisinə diqqət yetirdikdə onun qədimiliyi bir daha aydın sezilir və qeyri-adiliyi ilə digər çeşnilərindən fərqlənir.

Qeyd edək ki, bu xalça öz çeşnisinə görə deyil, stilinə görə qədim İtaliya xalçaları ilə müəyyən mənada eynilik təşkil etsə də, onlardan çox fərqlənir. Məşhur motivasiya ustası hesab edilən Mişel Fransıza (Michael Franzese) görə xalça öz çeşnisinə görə tam türkman adət-ənənəsinə uyğun şəkildə toxunmuşdur.

Xalçanın yan haşiyələri yetərincə XVIII və XIX əsr Qasımuşağı xalçalarından fərqlənsədə daxili dizayn olduğu kimi saxlanmışdır. S-ə bənzər qollar isə gölə bərkidilmişdir. Qırmızı yerlikli xalçada astral, zomorfik, həndəsi fiqurlarla yanaşı dekorativ elementlərdən istifadə edilmişdir.

Sultan HÜMBƏTOV




loading...




SON XƏBƏRLƏR
Osmanlı xəstə yatağında olsa da, Azərbaycana vəfa borcunu yerinə yetirdi — Azərbaycan Cümhuriyyəti - 100
Azərbaycan cüdoçuları ilk yarış günü 4 medal qazandı
Daha bir azərbaycanlı futbolçu Çexiya klubuna transfer olundu
NATO rəhbəri Rusiyadan gələn nüvə təhlükəsi ilə bağlı xəbərdarlıq etdi
“Bütöv Azərbaycan ideyasının KİV-də təbliğinin hazırkı durumu” mövzusunda diskussiya
Şəhid Rüstəm Mirzəyevin anım günüdür
"Hamıya partizanların səfərbər edilməsi haqqında əmr göndərilib" — QARABAĞIN GENERAL-QUBERNATORU SULTANOV
Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun silahlanmasına yeni texnika daxil edildi
Hollandiya uydurma “erməni soyqırımı”nı tanıdı
Lütlənən qız-gəlinlərimizlə fəxr etməliyikmi?..
Rusiyanın Mərkəzi Bankı qarət edildi
İsgəndər Həmidov Araz Əlizadənin cavabını verdi
Nazirlik summativ qiymətləndirmə ilə bağlı yenilikləri açıqlayıb
Əfqan müharibəsinin gizlinləri: Azərbaycanın itkin, yaralı, adsız qəhrəmanları…
ABŞ-ı dünyaya rəzil edən FOTOLAR
Binəli Yıldırım: "Türkiyə PKK ilə mübarizədə müttəfiqlərdən daha çox dəstək gözləyir"
Ərdoğanla Tillerson arasında görüş yekunlaşıb
“Seçki prosesi ölkə həyatında mühüm hadisə hesab olunur” - MÜSAHİBƏ
Erməni politoloq: "Rusiya Bakının Dağlıq Qarabağ siyasətini müdafiə edəcək"
Əfv Komissiyasından cavab: Fədayə Laçın əfv oluna bilməz
Suriyada daha 15 rusiyalı öldü
“Gök Börü”nün işığında – Dilqəm ƏHMƏD
Formula 1 yarışlarından Azərbaycanın qazancı açıqlandı
Ağ Evdən Kremlə qarşı YENİ QARABAĞ PLANI
Türkiyə və ABŞ generallları “Zeytun budağı” əməliyyatını müazakirə ediblər
Azərbaycanın xarici dövlət borcu açıqlanıb
Türkiyə İraqa 5 milyard dollar kredit ayıracaq
Bu böhtanı yayanları kimlər maliyələşdirir?
Bu qopan fırtına Türk Ordusudur - Azərbaycanlı ifaçının sədası Afrin əməliyyatında
ABŞ Suriyada rusları vurdu, 40 rus əsgəri öldü –neft savaşı