Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Mirzə Adıgözəl bəy türbəsi


Tarix:2-10-2019, 13:36 Kateqoriya:Manşet / Abidələr

Mirzə Adıgözəl bəy türbəsi

Memarlıq abidələrimiz maddi-mədəniyyət nümunələri olmaqla yanaşı, keçmişdə iz qoyan görkəmli şəxsiyyətlərin, mühüm tarixi faktların nişanəsidir.

Xalqın malik olduğu sənətkarlıq ənənələri, üslub və estetik zövq kimi keyfiyyətlər də məhz əsrlərlə varlığını qoruyan tarixi abidələr vasitəsilə üzə çıxır. Belə əhəmiyyətli tarix yadigarları arasında türbələrin xüsusi yeri var. Türbələr tarixi şəxsiyyətlərin öyrənilməsi baxımından önəmli mənbə rolunu oynayır. Bu abidələrdən biri də Goranboy rayonunun Rəhimli kəndində yerləşən Mirzə Adıgözəl bəy türbəsidir.

Araşdırmalardan məlum olur ki, bu kənddə Adıgözəl bəy türbələri kimi tanınan bir neçə sənət yadigarı var. Hamısı da eyni görkəmdə və eyni ölçüdədir. Bir-birindən təqribən on metr məsafədə qırmızı kərpiclə inşa edilib. Qapı və pəncərələri tağ, damı isə günbəz şəklindədir. Türbə xəttatlıq, epiqrafik, həkkaklıq və rəssamlıq baxımından çox maraq doğurur. Üzərindəki ərəb əlifbası ilə yazılmış məlumatlar Azərbaycan tarixi və mədəniyyəti üçün çox əhəmiyyətlidir. Həmin yazılardan bəlli olub ki, bu türbələr Mirzə Adıgözəl bəyin ailəsinə və qohumlarına məxsusdur...

Bəs Mirzə Adıgözəl bəy kimdir? Mənbələrdə verilən məlumata görə, Mirzə Adıgözəl bəy əslən qazaxlıdır. Valideynləri XVIII əsrdə Qarabağa köçüb, Şuşa şəhərində məskunlaşıblar. Böyük mal-mülk sahibi olublar. 1799-cu ildə ailədə bir oğlan uşağı dünyaya göz açır. Adını Adıgözəl qoyurlar. Uşağın erkən çağlardan gələcəkdə istedadlı bir gənc olacağı diqqət çəkir. Bu səbəbdən atası onu oxutmaq istəyir və mollaxanaya qoyur... Lakin XVIII əsrin sonunda şəhərdə ictimai-siyasi vəziyyət dəyişir. Bu səbəbdən Adıgözəl bəyin valideynləri çox böyük çətinliklə Tiflis şəhərinə köçür. Dil bilməmək üzündən bəzi çətinliklərlə üzləşirlər. Buna baxmayaraq, Adıgözəl bəy ciddi səy göstərir, qısa müddətdə rus dilini öyrənir. Qafqaz canişinliyində tərcüməçi işinə düzəlir.

1816-cı ildə yenidən valideynləri ilə birlikdə Qarabağa dönür. Torpaqları və mülkləri yenidən özlərinə qaytarılır. Üstəlik onlara yeni mülk və malikanələr də bağışlanır. Eyni zamanda, Qarabağın 24 mahalına naib təyin olunur. Mirzə Adıgözəl bəy daha sonralar general Yermolovun tapşırığı ilə Qarabağ sərhədlərinin mühafizəsi işində çalışır. Rus-İran müharibəsində iştirak edir. Məlum səbəblər üzündən İrana gedən Mehdiqulu xanla danışıqlar aparır. Onun Qarabağa qayıtmasına nail olur.

Mirzə Adıgözəl bəy 1830-cu ildə kapitan rütbəsində istefaya çıxır və əyalət məhkəməsində işə düzəlir. Ömrünün ixtiyar çağlarında tale onu Goranboy torpağına gətirir. Lakin onun bu yerlərdə neçə il yaşadığı məlum deyil. Burada onun səhhəti ağırlaşır və gözləri zəifləyir. Əski zamanlar və olub-keçənlər yaddan çıxmasın deyə memuar yazmaq fikrinə düşür. Yaxından tanıdığı, dövrünün yazı-pozu biləni Mirzə Hüseyn Salari ilə məsləhətləşir, fikrini ona açıqlayır. Söylədiklərini qələmə almağı ondan xahiş edir. Mirzə Hüseyn Salari bu müdrik insanla razılaşır. 1845-ci il yanvarın 10-dan yazılmağa başlanan məşhur “Qarabağnamə” əsəri həmin ilin 29 dekabrında başa çatır... Mütəxəssislərin fikrincə, 1736-cı ildən 1828-ci ilə kimi geniş bir tarixi dövrü əhatə edən əsər müəyyən çatışmazlıqların olmasına baxmayaraq, Qarabağın və ümumən Azərbaycanın tarixini öyrənmək baxımından çox əhəmiyyətli mənbədir.

Mənbələrdə qeyd olunur ki, Tiflis şəhərində yaşayan Mirzə Şəfi Vazeh 1848-ci ildə “Qarabağnamə” əsərinin üzünü nəstəliq xətti ilə köçürüb. Hazırda bu nadir nüsxə Sankt-Peterburq şəhərindəki Şərqşünaslıq İnstitutunun kitabxanasında saxlanılır.

Savalan Fərəcov

___________________________________________________________________________________________________________________










SON XƏBƏRLƏR
Ölkəmizdə “Vikipediya” hərəkatı öz müsbət nəticəsini verir
Azərbaycanlı tələbə erməni rəqibinə 10:0 hesabı ilə qalib gəldi
TARİXİ HƏQİQƏTLƏR VƏ ERMƏNİ UYDURMALARI
İran İstanbul sammitinə dəvət edilmədi
Mikayıl Gözəlov öldürülməsəydi...
Ayaz Mütəllibovdan deputatlığa namizəd olacağı xəbərlərinə REAKSİYA
Səudiyyə restoranlarına kişilər və qadınlar eyni qapıdan girəcək
Məşhur şahmatçı deputatlığa namizəd olacaq
Heydər Əliyev Fondundan Oqtay Gülalıyevlə bağlı - AÇIQLAMA
Azərbaycanlı həkim 5,3 milyon avro mükafat aldı
Məcburi köçkün gənclər kiçik sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq üçün avadanlıqlarla təmin edilib - FOTOLAR
Zeynəb Xanlarova növbədənkənar seçkidə namizəd olacaq? - Köməkçisindən AÇIQLAMA
Elsevər Ağayev: “Şprislərin yoxlanılması üçün laboratoriyalar quraşdırılacaq”
Təhsil naziri Sumqayıt şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək
İlham Əliyev BP qrupunun baş icraçı direktorunu qəbul edib
“Qarabağ”ın oyununa bu qədər az maraq olmamışdı
Bu gün Beynəlxalq Dağlar günüdür
Yanvarın 1-dən pensiyalar artırılacaq
Prezidentlərin görüşündə işıq söndü
Ziya Bünyadovun oğlu vəfat etdi
Hərbi attaşelər Müdafiə Nazirliyində toplandı
Nizami Paşayev 10 ildən sonra dünya çempionu adını qazandı
Qar yağacaq, yollar buz bağlayacaq – XƏBƏRDARLIQ
Xəstənin öd kisəsindən 4 minə yaxın daş çıxarıldı - HEYRƏTAMİZ ƏMƏLİYYAT
Ərdoğan Moskvadakı Qələbə Paradına dəvət edilib
Fərid Şəfiyev Brüsseldə görüşlər keçirib
Millət vəkili Yevda Abramov vəfat etdi
Belə millət vəkillərimiz də olub!
Yerə yıxılan köməksiz yaşlı qadına lağ edib gülürdülər...
10 hakimimiz FİFA statusunu itirdi