Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Qarabağ münaqişəsi: “Sülh nəyin müqabilində olacaq?”


Tarix:2-02-2019, 13:10 Kateqoriya:Manşet / Qarabağ / Siyasət

Qarabağ münaqişəsi: “Sülh nəyin müqabilində olacaq?”

Nikol Paşinyan "sülh müqabilində ərazi" formulunun müzakirə mövzusu olmadığını bəyan edib.

Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirlərinin yanvarın 16-da Parisdə keçirilmiş görüşündən sonra xalqların sülhə hazırlanmasından danışıldığı bir vaxtda baş nazir Nikol Paşinyan "sülh müqabilində ərazi" formulunun müzakirə mövzusu olmadığını bəyan edib.

Buna cavab olaraq Azərbaycan XİN-in bəyanatında isə bildirilir ki, danışıqların təməlində məhz Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən çıxarılması dayanır.

Rəsmi Bakı hesab edir ki, qarşı tərəfin bu təməli rədd etməsi onun ümumən danışıqlardan imtinasına bərabər addım olar. Halbuki Ermənistanda 2018-сi ilin aprelində baş vermiş "məxməri inqilab"dan sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli prosesində irəliləyişə nail olunması göz önündədir.

Düzdür, biz qapalı danışıqların gedişi barədə məlumatlı deyilik, lakin Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin ötən ilin dekabrında Milanda, bu ilin yanvarında isə Parisdə keçirilən görüşlərinin yekunlarına dair verilən bəyanatlar göstərir ki, nizamlanmanın yeni mərhələsi başlayıb.

Azərbaycanın xarici işlər naziri Milan görüşündən sonra bildirmişdi ki, onlar uzun zamandan bəri ilk dəfə qarşılıqlı anlayışa nail olublar. Paris görüşündən sonra isə tərəflərin öz xalqlarını sülhə hazırlamasının zəruriliyi vurğulandı. Bu açıqlamalar sülh prosesinin ən azı "ölü nöqtə"dən tərpəndiyinin subutudur.

Sual yaranır ki, belə nikbin açıqlamaların və tərəflər arasında intensivləşən təmasların fonunda Nikol Paşinyanın son açıqlaması nədən qaynaqlanır?

Əgər münaqişənin tarixinə nəzərə salsaq, görərik ki, Qarabağ məsələsi hər iki ölkədə bir neçə dəfə hakimiyyət dəyişikliyinə təkan verən əsas amil olub. Yaxın keçmişin bu neqativ "baqajı" hər iki tərəfi maksimum diqqətlə hərəkət etməyə vadar edir.

Bu problemi minalanmış sahə kimi təsəvvür edin: hər hansı ehtiyatsız hərəkət siyasi rəhbərliklər üçün ağır nəticələr verə bilər. Xüsusilə, Ermənistanın yeni hökumət başçısı Nikol Paşinyanın vəziyyəti asan deyil, çünki Qarabağ məsələsində istənilən kompromis dərhal ölkə daxilindəki revanşist qüvvələr tərəfindən onun əleyhinə istifadə ediləcək.

Köhnə elita - Serj Sarkisyanın Respublikaçılar Partiyası və radikal millətçi Daşnaksutyun hazırda parlamentdə təmsil olunmasalar da, "Qarabağ kartı" onların qısa müddətdə yenidən siyasətin mərkəzinə qayıtması üçün ən effektiv vasitədir, bu səbəblə adıçəkilən siyasi qüvvələr porosesi diqqətlə izləyir və hələ ortada hər hansı sülh planı olmamasına baxmayaraq, yeni hökuməti güzəştçi mövqe tutmaqda ittiham edirlər.

Ermənistanda əksinqilab sosial-iqtisadi çətinliklər zəminində baş verə bilməz, çünki bu problemlər Serj Sarkisyan dövründən qalıb. Əksinqilab məhz Qarabağ konfliktinin həlli zəminində baş tuta bilər. Paşinyan vəziyyətin həssaslığını başa düşdüyü üçün tez-tez təkziblərlə çıxış edir və Azərbaycanla aparılan danışıqlarda ərazilərin boşaldılmasına razılıq vermədiyini bildirir. Onun mediaya açıqlamasında "sülh müqabilində ərazi" formulunu rədd etdiyini söyləməsi də buradan irəli gəlir.

Lakin sülh prosesinin bazasını təşkil edən yenilənmiş Madrid prinsiplərinə nəzər yetirəndə orada ərazilərin, yəni Dağlıq Qarabağ ətrafında yerləşən rayonların Azərbaycana təhvil verilməsinin açıq şəkildə qeyd olunduğunu görərik. Əgər danışıqlar gedirsə və irəliləyiş varsa, bu məsələ necə müzakirə olunmaya bilər?

Madrid prinsiplərini təşkil edən digər müddəalar - Dağlıq Qarabağa onun təhlükəsizliyini və özünüidarəetməsini təmin edəcək müvəqqəti statusun verilməsi; Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasında dəhlizin yaradılması; Dağlıq Qarabağın yekun statusunun hüquqi baxımdan məcburi olacaq öz iradəsini ifadəetmə (yəni referendum) yolu ilə müəyyənləşdirilməsi; bütün daxili yerdəyişmə etmiş şəxslərin və qaçqınların öz əvvəlki yaşayış yerlərinə qaytarılması; Sülhü dəstəkləmə əməliyyatı da daxil olmaqla, beynəlxalq təhlükəsizlik təminatlarının verilməsi məsələlərindən ibarətdir. Bu prinsiplərin müzakirəsi uzun illərdir davam edir və erməni tərəfi də anlayır ki, sülh razılaşması əldə ediləcəksə, ətraf rayonlardan çıxmalı olacaq.

Sadəcə olaraq, Ermənistan rayonları o halda boşaltmağa hazırdır ki, Bakı Dağlıq Qarabağın müstəqilliyini qəbul etsin, yəni Madrid prinsiplərində nəzərdə tutulan plebissit və onun hüquqi nəticələri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik aydınlaşsın. Bu halda Ermənistan hökuməti öz güzəştlərini daxili ictimaiyyətə daha yaxşı izah edəcəyini ("rayonlardan çıxırıq, amma əvəzində Dağlıq Qarabağın müstəqilliyinə təminat alırıq") və xalqı sülhə hazırlaya biləcəyini hesablayır. Nikol Paşinyanın Almaniyaya səfəri zamanı Köln şəhərində erməni icmasının təmsilçiləri ilə görüşündə məhz buna işarə etdiyini düşünürəm. "Niyə biz hamımız kompromislərə hazır olub-olmadığımızı sual edirik?

Niyə heç kim Azərbaycandan onun kompromislərlə hazır olub-olmadığını soruşmur? Azərbaycan bu suala cavab vermədən biz də cavab verməyəcəyik", - deyə baş nazir söyləyib. Bu sözlərin mənası budur ki, Nikol Paşinyan təkcə Ermənistanın yox, Azərbaycanın da kompromislərinin açıq müzakirə olunmasını gözləyir. Bu durumda Ermənistan hökumətinin birtərəfli güzəştlərə hazırlaşdığı barədə iddialar boşa çıxacaq və Paşinyan ictimai rəyin təzyiqindən, öz hakimiyyəti üçün risklərdən xilas olacaq.

Fevralın 15-17-də keçiriləcək ənənəvi Münhen təhlükəsizlik konfransı çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin növbəti görüşü gözlənir. Ortaya çıxmış son anlaşılmazlığın aradan qaldırılması baxımından bu görüş önəmli ola bilər.

Həmsədrlərin hazırda üzərində işlədikləri əsas məsələ isə yaxın müddətdə birinci şəxslərin - prezident İlham Əliyev və baş nazir Nikol Paşinyanın rəsmi görüşünü təşkil etməkdir.

Şahin Cəfərli
Politoloq

_________________________________________________________________________________________________________________










SON XƏBƏRLƏR
İlbər Ortaylı: “Sultan Səlimlə Şah İsmayıl kimi dava edəsi deyilik”
Mayın 29-da Putin və Paşinyan arasında görüş keçiriləcək
Ərdoğandan çağırış: "Seçki mübahisələrini geridə qoyaq"
"Azərbaycan(!) qızının gecə klubunda nə iti azıb ki?.." - Fikir savaşı
Azərbaycan və İranın birgə istehsalı olan avtobuslar satışa hazırlanır
Xəzərdə 6 milyard dollarlıq yeni layihəyə start verildi
Koçaryan Avropa liderlərini köməyinə çağırdı
Əhaliyə hava xəbərdarlığı
Azərbaycan dilinin 113 minlik yeni orfoqrafiya lüğəti hazırlanıb
"Qaz və işığa qoyulan limitin ləğvi məqsədəuyğun deyil" – Deputat
Azərbaycanda zorakılığa məruz qalan uşaqlarla bağlı qaynar xətt yaradılır
Pensiya və əmək haqları yenidən qaldırılacaq – Prezident bəyan etdi
Aqil ABBAS: TELEKANALLARI TELEKANALİZASİYAYA ÇEVİRMƏYİN
"Paşinyan Dağlıq Qarabağda rəngli inqilab etmək istəyir" - NƏZAKƏT MƏMMƏDOVA
Şərif Ağayar: "Laçın indi mənə çatmadığım, çata bilmədiyim bütün arzuların ümumiləşmiş obrazı kimi görünür" - MÜSAHİBƏ
İslam dininə üçlü yanaşma: Mühafizəkarlıq, Dünyəvilik, Millilik - (III yazı)
Prezident və birinci xanım Neftçilər parkının açılışında
Güclü külək və leysan yağışları Gürcüstanda ciddi fəsadlar törətdi
Müasir Azərbaycan Folklorşünaslıqda yeni nəzəri-metodoloji yanaşma təcrübəsi
Bakının şərtinə əməl olunmadıqca, eskalasiya təhlükəsi davam edəcək
"Türk axını"nın Serbiya ərazisində tikintisinə start verildi
Qətlə yetirilən nazir, azad edilən qatil
Əkrəm İmamoğlunun qələbəsi tanındı – SON DƏQİQƏ
Türk deputat İrəvanda erməniləri susdurdu: "Qarabağ Azərbaycanındır"
Mahir Abbaszadə seçiciləri ilə görüşdü - FOTOLAR
Şəki Məhkəməsinə iftira atanlar kimlərdir? - ŞİKAYƏT
AKP rəsmən İstanbulda təkrar seçki tələb edir
Rövşən Rzayev BMT nümayəndəsi ilə görüşdü
Lavrov Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin razılaşmasından DANIŞDI
"Belə hoqqabazlarla danışıq yolu ilə Qarabağı azad etmək mümkündürmü?"