Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Şuşa XIX əsrin ortalarında


Tarix:29-12-2018, 23:14 Kateqoriya:Manşet / Qarabağ

Şuşa XIX əsrin ortalarında

1851-ci ildə Tiflisdə, Qafqaz Canişini Dəftərxanasının Tipoqrafiyasında nəşr olunan “1852-ci il üçün Qafqaz təqvimi” kitabında Şuşa şəhərinin Konstantinoviç familiyalı şəxs tərəfindən hazırlənmış statistik-təsviri verilmişdir.

(Кавказский календарь на 1852 год изданный от канцелярии наместника Кавказского. Тифлис, в Типографии Канцелярии Наместника Кавказского. 1851, с. 430-435) . Burada XIX əsrin ortaları üçün Şuşa şəhərinin yaranma tarixi, coğrafiyası, idarəçiliyi, əhalisi, iqtisadiyyatı haqqında məlumatlar yer almışdır.

Şuşa şəhərinin meydana gəlməsi ilə bağlı məsələyə toxunan Konstantinoviç qeyd edir ki, “Şamaxı quberniyasının qəza şəhəri, keçmiş Qarabağ xanlığında qala və paytaxt, Zaqafqaziya vilayətinin müsəlman hissəsində zəngin əyalət olan Şuşanın əsası təxminən 1752-ci ildə Cavanşir mahalı Sarıcalı cəmiyyətinin sakini Pənah Əli bəy tərəfindən qoyulmuşdur”.

Məlumdur ki, Şimali Azərbaycan Rusiyaya birləşdirildikdən sonra çar hökuməti İran və Türkiyədən on minlərlə ermənini tarixi Azərbaycan torpaqlarına, o cümldən Qarabağa, Şuşaya köçürərək məskunlaşdırmışdı. Buna baxmayaraq, “1852-ci il üçün Qafqaz təqvimi” kitabı nəşr olunan zaman Şuşada azərbaycanlı əhali yenə də sayca ermənilərdən çox idi. Müəllif 1851-ci ildə şəhərdə 12 724 nəfər əhalinin yaşadığını bildirir və onlardan 6369 nəfəri müsəlman, 6355 nəfəri erməni idi.

Şəhər əhalisinin sosial tərkibinə gəldikdə, burada 66 nəfər müsəlman, 1 nəfər pravoslav, 75 nəfər erməni-qriqorian ruhani, 52 nəfər kilsə xidmətçisi, 28 nəfər məlik, 1522 nəfər bəy və məmur, 18 nəfər mülki məmur, 6111 nəfər xəzinə kəndlisi, 4833 nəfər mülkədar kəndlisi vardı.

Şəhərdə 480-dən çox sənətkar sexi, 11 zavod mövcud idi. Qədim Azərbaycan şəhəri Təbriz və Rusiyanın ən böyük topdansatış yarmarkası olan Nijni Novqorod Şuşanın ticarət əlaqələrində əsas yer tuturdu.

Qeyd olunan dövrdə Şuşada 9 məscid, 4 erməni kilsəsi, 1 erməni qadın monastrı, 1 pravoslav kilsəsi fəaliyyət göstərirdi. Şəhərdəki 9 məscidin nəzdində olan məktəblərdə 400 nəfər şagird təhsil alırdı. Bundan başqa, ələvi sektasına məxsus məktəbdə 58 nəfər müsəlman uşağı, qəza məktəbində isə 110 nəfər təhsil alırdı. Ermənilərə gəldikdə isə, şəhərdə 74 nəfərin təhsil aldığı bir erməni-qriqorian məktəbi fəaliyyət göstərirdi.

Qeyd olunan rəqəmlərdən göründüyü kimi, Rusiya carizminin köçürmə, regionda erməniləri məskunlaşdırma siyasətinə baxmayaraq, Şuşa XIX əsrin ortalarında özünün türk simasını qoruyub saxlaya bilmişdi./1905.az/

Aqil Şahmuradov










SON XƏBƏRLƏR
Azərbaycanlı həkim 5,3 milyon avro mükafat aldı
Məcburi köçkün gənclər kiçik sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq üçün avadanlıqlarla təmin edilib - FOTOLAR
Zeynəb Xanlarova növbədənkənar seçkidə namizəd olacaq? - Köməkçisindən AÇIQLAMA
Elsevər Ağayev: “Şprislərin yoxlanılması üçün laboratoriyalar quraşdırılacaq”
Təhsil naziri Sumqayıt şəhərində vətəndaşları qəbul edəcək
İlham Əliyev BP qrupunun baş icraçı direktorunu qəbul edib
“Qarabağ”ın oyununa bu qədər az maraq olmamışdı
Bu gün Beynəlxalq Dağlar günüdür
Yanvarın 1-dən pensiyalar artırılacaq
Prezidentlərin görüşündə işıq söndü
Ziya Bünyadovun oğlu vəfat etdi
Hərbi attaşelər Müdafiə Nazirliyində toplandı
Nizami Paşayev 10 ildən sonra dünya çempionu adını qazandı
Qar yağacaq, yollar buz bağlayacaq – XƏBƏRDARLIQ
Xəstənin öd kisəsindən 4 minə yaxın daş çıxarıldı - HEYRƏTAMİZ ƏMƏLİYYAT
Ərdoğan Moskvadakı Qələbə Paradına dəvət edilib
Fərid Şəfiyev Brüsseldə görüşlər keçirib
Millət vəkili Yevda Abramov vəfat etdi
Belə millət vəkillərimiz də olub!
Yerə yıxılan köməksiz yaşlı qadına lağ edib gülürdülər...
10 hakimimiz FİFA statusunu itirdi
Kağızın keçdiyi tarixi yol
Vilayət Eyvazov sosial şəbəkələrlə bağlı göstəriş verdi
Baş redaktor azadlığa buraxıldı
İmzalar içində Hadi - Elnarə AKİMOVA YAZIR
Azərbaycan yazıçısı ABŞ-ın nüfuzlu mükafatını aldı
Lavrovun səfəri və regiondakı həssas balans – TƏHLİL
Dövlət Komitəsinin sədri gənc könüllüləri təbrik edib - FOTOLAR
İlham Əliyev və birinci xanım Şamaxıda ağac əkdi
Hafiz Hacıyev: "Partiyadan 50-60 nəfərin namizədliyini verməyi düşünürük"