Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

"Məni öldürün, amma bu evə toxunmayın, çünki o, sizin balalarınıza qalacaq"


Tarix:6-10-2018, 13:58 Kateqoriya:Manşet / Araşdırma

"Məni öldürün, amma bu evə toxunmayın, çünki o, sizin balalarınıza qalacaq"

Şəki xan sarayından heç də geri qalmayan tikililərin inşasında bir dənə də olsun mismardan istifadə edilməyib.

Yuxarı Öysüzlü kəndi Tovuz rayonunun qədim yaşayış mərkəzlərindən biridir. Bura Nadir şahın ölümündən sonra kiçik dövlətlərə parçalanan Azərbaycanda yaranan hakimliklərdən biri — Şəmşəddil sultanlığının mərkəzi olub. O səbəbdən kənddə ölkəmizin yaxın keçmişinə aid onlarla abidə və tikililər, eyni zamanda adət və ənənələr hələ də qalmaqdadır. Yurdun ən məşhur tikililərindən biri də Nəsib və Yusif bəy qardaşlarının mülkləridir.

Yuxarı Öysüzlü kənd məktəbinin coğrafiya müəllimi İsa Hüseynov bu binaların tikilmə və sonrakı taleyi barədə Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbirinə məlumat verib. Bildirib ki, Şəmşəddil sultanlığı Nadir şahın ölmündən sonra yaradılıb: "Çar Rusiyasının işğalından sonra — 1819-cu ildə sultanlıq ləğv edilib və burada Şəmşəddil distansiyası yaradılıb. Sonuncu Şəmşəddil sultanı Nəsib sultan isə erməni əsilli çar generalı V.Q.Madatov tərəfindən həbs edilərək öldürülüb. Bundan sonra onun övladları təqibdən yaxa qurtarmaq üçün İranın Sulduz bölgəsinə köçüblər. 19-cu əsrin ikinci yarısında doğma yurdlarına qayıdan Nəsib sultanın nəvələri Nəsib bəy və Yusif bəy Sultanov qardaşları öz ata-baba yurdunda yaşamağa başlayıb və sözügedən imarətlərin əsasını qoyublar".

İ.Hüseynovun sözlərinə görə, 19-cu əsrin son rübündə inşasına başlanan binaların memarı İstanbuldan çağırılıb, işləri isə yerli ustalar həyata keçirib: "Bu binalar qeyri-adi arxitektura quruluşuna malikdir. Hər mərtəbəsində 10 otaq olan tikililərə giriş həm şimal, həm də cənub tərəfdən olub. Böyüklüyünə görə Şəki xan sarayından heç də geri qalmayan tikililərin inşasında bir dənə də olsun mismardan istifadə edilməyib, bütün işlər şəbəkə və keçirmə üsulu ilə görülüb. Dam örtüyündən başqa hamısı yerli materiallardan hazırlanıb. Dirəklər də yerli daşlardan yonulub və əhənglə birləşdirilib ki, nəm çəkdikcə sütunların keçirmələri daha sıx bərkiyir".

"Ağalar öz mülklərində rahat həyat sürə bilməyiblər. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra başlayan repressiyalar zamanı onlar doğma el-obalarından sürgün ediliblər" — deyə müəllim bildirib.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, Nəsib və Yusif bəy Sultanov qardaşları kənd sakinlərinin yaddaşlarında böyük xeyriyyəçi, yardımsevər şəxsiyyətlər kimi qalıblar: "Hətta onların evləri belə, özlərinin ölümündən sonra xalqa xidmət edib. O vaxt sovet təbliğatından coşan kütlə hücum edərək binanı uçurmaq istəyib. Bu zaman Nəsib bəy camaatın qarşısına çıxaraq "Mən bu binada yaşadığımı yaşadım, bu-gün sabah da sürgünə göndəriləcəm. İstəyirsiz, məni öldürün, amma bu evə toxunmayın. Çünki, bu ev nə qədər var, sizə, sizin balalarınıza xidmət edəcək" deyərək onu dağıdılmaqdan qoruya bilib. Sonradan uşaq evi, daha sonra məktəb kimi istifadə olunan bu binada onlarla məşhur insan oxuyub, təhsil alıb".

İsa müəllim bu binada, nəinki Yuxarı Öysüzlü, ətrafda yerləşən 10-a yaxın kəndin uşaqlarının da təhsil aldığını bildirib. Qeyd edib ki, 1985-ci ildə isə yeni məktəb binası tikiləndən sonra Nəsib bəyin mülkü baxımsız qalıb və acınacaqlı duruma düşüb. Güclü külək, yağış evi günbəgün daha da təhlükəli vəziyyətə gətirir. Nəticədə, bina günü-gündən tarixə qovuşmağa çox yaxın görünür.

Bunun baş verməməsi üçün kənd sakinləri tərəfindən müxtəlif təşəbbüslər göstərilib. Bunlardan ən maraqlısını 4-cü kurs tələbəsi Bəkir Axundov edib. Belə ki, o, binanın maketini hazırlayıb.

Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbiri ilə söhbətində B.Axundov deyib ki, belə bir tarixi binanın restovrasiyasına gücü çatmasa da, onun kiçik oxşarını yaradaraq tarixdə saxlamaq qərarına gəlib: "Gələcək nəsillərin yaddaşından silinməsin deyə, dağılmaqda olan binanı maket formasına salmışam. Uşaq vaxtından nənələrimizdən bəylərin necə xeyirxah insan olduqları, xalqa əl tutmaları barədə söhbətlərinə şahid olmuşam. Ona görə çalışmışam ki, onların izinin itib-batmaması üçün əlimdən gələn formada yardım edim".

Binanın bütün giriş-çıxış və konturları üzərində dəqiqliklə işləyən gənc tələbə yalnız yapışqan, karton, taxta, boya və "Foreks" adlanan materialdan istifadə edərək 85 sm uzunluğunda və 60 sm hündürlüyündə maket hazırlayıb. 3 ay yarıma ərsəyə gələn əl işində maraqlı cəhət evin öz əvvəlki dövründə görkəminin, daxili quruluşunun, otaqların sayı, hətta pəncərə və eyvanın görünüşü olduğu kimi göstərilib.

Hazırladığı maketi heç vaxt satmayacağını deyən Bəkir gələcəkdə əl işini muzeyə bağışlamaq fikrindədir. O, bu yolla tarixi binanı gələcək nəsillərin yaddaşlarında saxlamaq istədiyini bildirib.

Binaların gələcək taleyi ilə bağlı Mədəni İrsin Qorunması, Bərpası və İnkişafı Üzrə Dövlət Xidmətinin Tovuz rayon üzrə məsul şəxsi Telman Məmmədovla əlaqə saxladıq. T.Məmmədov binanın qəzalı vəziyyəti haqda nazirliyə məlumat verildiyini, lazım olan göstəriş və vəsait ayrılacağı təqdirdə təmir-bərpa işlərinə başlanacağını söylədi.

İlham Mustafa, Sputnik Azərbaycan












SON XƏBƏRLƏR
Laçın rayonunun işğal edilməsinin 27-ci ildönümü ilə bağlı ümumrayon tədbiri keçirilmişdir
Dövlət Komitəsində Laçın rayonunun işğalının ildönümü münasibətilə anım tədbiri keçirilib
Xosrov bəy Sultanovun 140 illiyi keçirildi - FOTOLAR
Xosrov bəy Sultanovun 140 illiyi keçiriləcək
İran ABŞ-ı “başına zərbə endirmək”lə hədələyib
Britaniyanın Azərbaycana dair xəbərdarlığına - XİN-dən reaksiya
Mühasirəyə düşmüş 60 nəfərdən çox döyüşçünü xilas edərkən şəhidlik zirvəsinə ucalan Milli Qəhrəmanımız - VİDEO
“Keşikçidağ” Azərbaycana qarşı siyasi təzyiq vasitəsi ola bilməz
Bu gün 32 173 abituriyent qəbul imtahanı verir
“Qarabağ” çempionluğunu "Neftçi" üzərində qələbə ilə rəsmiləşdirib
Azərbaycanlı diaspora sədri karate üzrə dünya çempionu olub
Qarabağla bağlı prinsipial mövqeyimiz dəyişməyəcək
Həyat yoldaşı ilə birgə güllələnən Sovet İttifaqı qəhrəmanı, gənc general kimdi?
Tarixi qələbənin qazanılmasında Azərbaycan xalqının rolu
Həzi Aslanovun ikinci “Qızıl Ulduz”u - ARAŞDIRMA
Bu gün 9 May - Qələbə günüdür
“Həsrət Yolu” erməni girovluğundakı uşaqlarla bağlı layihəyə başladı
Dövlət Komitəsi Şuşanın işğalının 27-ci ildönümü ilə bağlı anım tədbiri keçirib - FOTOLAR
Prezident Xalq artistinə ev verdi
Qoşa Qala qapıları bərpa edilir - FOTO
100 türk hərbçisi Rusiyada təlim keçməyə başlayıb
Şuşanın işğalı Şəhidlər Xiyabanında anıldı - FOTOLAR
Şuşa tarixi haqqında Şuşasız…
"Yatmış" Keşikçidağ: Niyə "Müqəddəs Giorgi" bayramını qonşular Azərbaycanda keçirir - FOTO
Əməkdar jurnalist Elnarə Dərziyeva BDU-nun jurnalistika fakültəsinin tələbələri ilə görüşüb - FOTOLAR
Xurma satanların Ramazan sevinci
Məhəmməd İsmayıl Daniş: Cavanşir elinin nazir oğlu-ARAŞDIRMA
Şuşanın işğalından 27 il ötür
Elnur Eltürkə yeni vəzifə verildi
"Elə etməsinlər ki, biz də Gürcüstana qarşılıqlı iddialarımızı gündəmə gətirək" - POLİTOLOQ