Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Bütün dünyanın axtardığı qarabağlı general kim idi? - ARAŞDIRMA


Tarix:16-08-2018, 14:12 Kateqoriya:Manşet / Araşdırma

Bütün dünyanın axtardığı qarabağlı general kim idi? - ARAŞDIRMA

1943-cü il. İkinci Dünya müharibəsinin ən çətin döyüşlərinin getdiyi bir ərəfədə, ingilis, amerkan və rus kəşfiyyatı onu axtarmaqla məşğul idi. Hətta o dövrdə xüsusi xidmət orqanları bu generalı öldürməklə müharibəni udmaq niyyətində idilər. Səbəb aydın idi. Mütəffiq qoşununların hərəkət xəritəsinin və planların general Hüsnü Əmir Ərkilətdə olduğu haqqında xüsusi xidmət orqanları məlumat vermişdilər.

Artıq xüsusi xidmət orqanları general Hüsnü Əmir Ərkilətin axtarışına başlamışdılar. Müharibənin ən qızğın vaxtında hamının axtardığı general Hüsnü Əmir Ərkilət kim idi?

Hüsnü Əmir Ərkilət 1883-ci ildə Kayserinin Ərkilət nahiyəsindən doğulmuşdu. Atası Osmanlı ordusunun zabiti olan Xəlil bəy idi. Xəlil bəy peşəkar zabit və yüksək təhsilə malik bir insan idi. Xəlil bəyin həyat yoldaşı Şəfiqə xanım əslən azərbaycanlı idi. Şəfiqə xanım Şuşada doğulmuş, 1880-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Kayseriyə köçmüşdü. Elə bu şəhərdə kökəncə azərbaycanlı olan Xəlil bəylə ailə qurmuşdu.

Bu ailənin ilk övladı olan Hüsnü bəy istedadlı bir insan idi. O həyatını atasının təkidilə hərb sənətinə bağlayır. Dayısı Rəfi bəyi onu hərbi məktəbə qoyur. 10 illik hərbi sahədə təhsil alan Hüsnü bəy kapitan kimi xidmətə başlayır. 1910-1912-ci illərdə təhsilini Almaniyada davam etdirən Hüsnü bəy Türkiyəyə mayor rütbəsində qayıdır.

26 dekabr 1913-cü ildə Hüsnü Əmir Ərkilət 5-ci Ordu Korpusunun komandanı təyin edilir.

Onun komandanlığı altında bu korpus bir çox ağır döyüşlərin iştirakçısı olur.

2 avqust 1919-cu ildə 36 yaşlı Hüsnü Əmir Ərkilət general rütbəsi ilə təltif edilir və Baş Qərargahın rəisi təyin edilir.

İstiqlal Savaşında iştiraka görə təhsil üçün göndərildiyi Almaniyadan geri dönən Hüsnü bəy Sakarya döyüşünə qatılır.

1932-ci ildə 49 yaşında ordudan tərxis edilir. Lakin 1939-cu ildə o gizli olaraq Almaniyaya dəvət edilir. Almaniya səfiri Franz von Papenlə Almaniyaya gedən Hüsnü bəy burada alman ordusun yüksək rütbəli zabitləri ilə görüşür.

Hüsnü Əmir Ərkilət 1941-ci ildən başlayaraq alman ordusunun beyin mərkəzi olan baş qərargahda çalışmağa başlayır . Alman ordusunun Şərq Cəphəsi üzrə komandanı Marşal Fedor von Bocklun təqdimatı ilə Hüsnü bəy Adolf Hitlerlə görüşür. Bu görüşdən sonra general Hüsnü Əmir Ərkilət əməliyyatların icra qərargahında çalışmağa başlayır.O Alman ordusun ürəyini idarə edən bir general idi. Onun verdiyi məsləhətlər dərhal icra edilirdi. O cəbhədə baş hadisələr barədə informasiyanı şəxsən Adolf Hitlerə verirdi. Onun alman ordusundakı fəaliyyəti haqqında məlumat 1943-cü ildə Faris Erkmanın "Ən böyük təhlükə" kitabında yer alırdı. Müəllif generalı alman ordusunun agenti adlandırırdı.

Amma etiraf edək ki, məhz Hüsnü Əmir Ərkilətin təkidi nəticəsində yüz minə yaxın müsəlman hərbi əsir ölümün caynağından xilas edildi. Türk-tatar əsirlərindən milli legionlar yaratmaq fikri məhz Hüsnü bəyə məxsus idi. 1941-ci ilin oktyabrında bu planın müsbət həyata keçirilməsində cəhdlər göstərildi. Hüsnü bəylə bərabər Nuru Paşanın da milli legionların yaradılmasında böyük əməyi var idi.

Hüsnü Ərkilət müharibə qurtarandan sonra “Hitlerin qərargahında 45 gün” adlı xatirələrini çap etdirdi. General xatirələrində bəzən müsəlmanları xilas etmək üçün bütün vasitələrdən istifadə etdiyini yazırdı. “Hitlerin qərargahında 45 gün” adlı xatirələrində Hüsnü bəy yazırdı:”Olduqca ağır idi. Hərbi əsirlər sorğu-sualsız güllələnirdi. Məhz baş qərargahda apardığımız danışıqlardan sonra milli legionların yaradılması razılığını aldıq. Bilirdim ki, mənim sözüm keçərlidir. Məhz bu amildən istifadə edərək, milli legionların yaradılmasına nail olduq.”

Ömrünün son illərini yalnız xatirələr yazmaqla keçirən Hüsnü bəy bu yazıları “ Yeni Bozkurt” jurnalında çap etdirirdi. Peşəkar hərbçi general

Hüsnü Əmir Ərkilət 1958-ci ildə Ankarada dünyasını dəyişdi. Hüsnü bəy Ankara Asri qəbiristanlığında dəfn edilib.

Qoşqar Salmanlı










SON XƏBƏRLƏR
İlham və Fərizə: əsl sevgi və sədaqət salnaməsi
20 Yanvar şəhidlərinin 29-cu ildönümü anılır
Həcərin nəticəsi: "Nənəm erməniyə ərə gedə bilməzdi..."
“Dövlətqaçqınkom”un 100-ə yaxın əməkdaşı qan verdi - FOTOLAR
“Vətənin ən qəhraman övladları və onların ailələri qarşısında baş əyirəm” - Amerika ordusunun azərbaycanlı polkovniki
Heçmi əlləri titrəmədi?
İranın Qarabağ məsələsinə yanaşması dəyişir?
Günay Rəhimbəylidən Qarabağ atları ilə bağlı - SOS
Ukrayna Rusiya ilə 49 sənədi ləğv etdi
Deputat: Ölümə ən çox ürək-damar xəstəlikləri səbəb olur
“Gördün... Elmira Qafarova kişi qızıdır”
Şəhid Fərid Əhmədovun doğum günüdür
Artıq müalicə üçün İrana getməyə ehtiyac yoxdur! - VİDEO
Polad Bülbüloğlu: "Bu il Qarabağla bağlı konkret addımlar atılacağına ümidvarıq"
Rüstəm Kamalın ədəbiyyat dili - Elnarə AKİMOVA yazır
Muğam sənətinin inkişafı ilə bağlı addım atılacaq
Dörd saat söhbət, dörd kəlmə söz, dörd qəpiklik inam
OPEC Azərbaycanda 2019-cu ildə neft hasilatına dair proqnoz dərc edib
Yaxın Şərqdə xain plan: "Böyük Ermənistan", "Böyük Kürdüstan" və "Böyük İsrail"
Qasırğa və çovğun hanı? – Nazirlik vaxt dedi
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 5,3 metrə çatıb
Bakı Nəqliyyat Agentliyində TƏYİNAT
Ramil Usubov daha bir rəisin yerini dəyişdi
Skiflər, saklar, massagetlər, talışlar və azərilər
Azərbaycanla Rusiya arasında bir sıra ikitərəfli sənədlər təsdiqləndi
Həmsədrlər bəyanat yaydı: “Əhalinin sülhə hazırlanması üzrə razılığa gəlinib”
Sergey Lavrov Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə dair mühüm mesajlar verdi
Suriyanın paytaxtı Dəməşqə güclü qar yağıb
Putinə qarşı sui-qəsdin qarşısı alındı
"Struktur islahatları idarəetmədə çevikliyin daha da artırılmasına xidmət edir"