Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Mirzə Cəlil, yoxsa Əli bəy? – İlham Tumas


Tarix:2-07-2018, 02:16 Kateqoriya:Manşet / Yazarlar

Mirzə Cəlil, yoxsa Əli bəy? – İlham TumasDər­ya­lar özün­də çirk­li şey­lər sax­la­ma­dı­ğı ki­mi ta­rix də heç bir sax­ta­kar­lı­ğı, ya­la­nı, bəzə­mə­ni qə­bul eləmir. Bun­la­rı sax­la­maq, giz­lət­mək olar, ancaq mü­əy­yən za­man müd­də­ti­nə. Dövr ke­çər, il­lər, qə­ri­nə­lər ötər, hər şey tam açıqlığı ilə aş­kar olar.

Bi­zim So­vet döv­rü­nə bir əsas­lı ira­dı­mız da o olub ki, ta­rix­şü­nas­lı­ğı­mız olub-ke­çən­lə­rə yal­nız bir priz­ma­dan bax­ma­ğa va­dar edi­lib. Yəni, o illərdə in­san­la­rın əməl­lə­ri­nə yal­nız So­vet ideo­lo­gi­ya­sı ba­xı­mın­dan qiy­mət ve­rə bi­lər­din. Gu­ya on­la­rın zər­rə qə­dər də ol­sa, əyər-əs­kik­lə­ri ol­ma­yıb, heç vaxt səhv et­mə­yib­lər, ha­mı­sı Al­la­hın ba­cı­sı uşaq­la­rıy­mış, ətək­lə­rin­də na­maz qıl­maq olar­mış. An­caq So­vet­lər Bir­li­yi­nin qu­rul­ma­sın­da önəm­li rol oy­na­mış in­qi­lab­çı­­dan, Azər­bay­ca­nın müs­tə­qil­li­yi yo­lun­da kü­lüng çal­mış hər bir ziyalıya, fə­dai­yə qə­dər bü­tün qism in­san­la­rı­mı­za aid olan ta­ri­xi fakt­lar, olay­lar nöqtəsi­nə, ver­gü­lü­nə qə­dər öy­rə­nil­mə­li, təd­qiq olun­ma­lı­dır. İllər əvvəl tələbəlik vaxtlarımda gör­kəm­li tür­ko­loq, pro­fes­sor To­fiq Ha­cı­yev­lə söh­bət­lə­rin bi­rin­də ondan soruşdum ki, nə­yə gö­rə, mə­sə­lən, rus ədə­biy­ya­tın­da Puş­ki­ni dar­ma­da­ğın edən, be­lə da­hi­ni “şa­ir­liyə pa­ro­di­ya” ad­lan­dı­ran Pi­sa­rev tən­qi­di var, an­caq biz­lər­də, tu­taq ki, öz döv­rü­nə gö­rə, Mir­zə Cə­lil yo­lu­nu tən­qid edən bir cə­rə­yan yox­dur? To­fiq mü­əl­li­min “niyə yox­dur, Mir­zə Cə­li­lə qar­şı çı­xan Əli­bəy Hü­seyn­za­də mək­tə­bi olub” ca­va­bın­dan son­ra, “oxu­ma­mı­şam” de­dim. Hə, həqiqətən, o vaxtlar Əlibəy Hüseynzadəni oxumamış­dım və buna görə xey­li xə­ca­lət çək­dim. İn­di Əli­bəy Hü­seyn­za­də is­mi­nin han­sı ali mə­qam­lar­da ol­du­ğu ba­rə­də, elə də çox da­nış­ma­ğa eh­ti­yac yox­dur. Bö­yük fikir ata­sı, yo­rul­maz fə­dai və türk­çü bir ki­şi! An­caq bu mə­qam qar­şı­sın­da rəh­mət­lik Mir­zə Cə­lil bö­yük­lü­yü­nə, Mir­zə Cə­lil fə­dai­li­yi­nə, da­hi­li­yi­nə bir­cə qa­rış köl­gə dü­şür­mü? Ca­vab bəl­li! On­la­rın hər iki­si Azər­bay­can dün­ya­sı­nın, Azər­bay­ca­nın fi­kir, ide­ya aləminin nə­həng­lə­rin­dən ola­raq qa­lır­lar. Yal­nız Azər­bay­ca­na de­yil, bü­tün türk dünyası­na, bə­şə­riy­yə­tə nur sa­çan əvə­ze­dil­məz si­ma­lar­dır­lar. Za­tən bir-bir­lə­ri­ni qırsalar be­lə!

Yaxud Yu­sif Və­zir Çə­mən­zə­min­li­nin “Mü­sa­vat­çı­ya ca­vab” adlı açıq mək­tu­bunu götürək. Yusif Vəzir bu­ra­da Mü­sa­va­ta, onun müx­tə­lif rəh­bər­lə­ri­nə, hət­ta Mə­həm­məd Əmin bə­yə ən sərt ifa­də­lər ün­van­layıb. Nə edək, han­sı­nı si­lək? Mə­həm­məd Əmin bəyi, yox­sa Yu­sif Və­zi­ri? Təbii ki, heç bi­ri­ni sil­mə­li de­yi­lik, hər iki­si­ni se­və­rək­dən öyrən­mə­li, yax­şı-ya­ma­nı ilə bir yer­də ya­şat­ma­lı­yıq. Ancaq on­la­rın yan­lış­lıq­la­rı­nı bir daha tək­rar­la­mamaq şər­ti­lə… Çünki söh­bət ki­min haq­lı, ya­xud haq­sız ol­ma­sın­dan deyil, ta­ri­xin ib­rət dərs­lə­rin­dən ge­dir.

İlham Tumas










SON XƏBƏRLƏR
Bu gün "Qurd Cəbrayıl"ın anım günüdür - FOTO
Fəxri Xiyabanda Cümhuriyyət izləri - FOTOLAR
Evli qadınların Facebook sevgiləri
Mediada uşaq hüquqlarının qorunması mövzusu müzakirə edilib
Vikipediyada Raquf Orucov haqqında məqalə yaradılıb
Vladimir Putin Bakıda dünya çempionatını izləyəcək
Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsində kadr dəyişiklikləri olub - SİYAHI
Azərbaycanlı zabit Amerikada nüfuzlu medala layiq görüldü- FOTO
İlbər Ortaylı: “Güney azərbaycanlılar oğuz qruplarına aid türklərdir, onlar azəri deyil...” - MÜSAHİBƏ
Səhradakı türklərin son komandiri: Fəxrəddin paşa
Səudiyyə Ərəbistanında qadınlarla bağlı daha bir ilk
Bacı-qardaş dünya çempionu oldu
"Dağlıq Qarabağ heç vaxt Azərbaycanın suverenliyindən kənarda status almayacaq"
Mahir Abbaszadə: "Azərbaycanın regiondakı təşəbbüsləri beynəlxalq müstəvidə yüksək dəyərləndirilir"
Salahlıdan Amasyaya - polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə
Bu gün Azərbaycanda Neftçilər günüdür
Sevil Nuriyevanın həyat yoldaşı İstanbulda güllələnərək qətlə yetirilib
Bu gün Aşura günüdür
İdlib razılaşması: Putin Ərdoğanın arqumentlərini qəbul etdi
Qurban Qurbanov: Üstünlük “Sportinq”dədir
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: NƏCƏF BƏY VƏZİROV - III YAZI
Azərbaycan sevdalı Yavuz Akpınar
"Heydər Əliyev ciddi hərbi təlimlər keçir, hamı kimi ona da güzəşt olunmur" — Ayaz Mütəllibovdan AÇIQLAMA
Rasim Balayev: "Bu gün kinolar seçilir, ancaq səviyyəsiz seriallar ilə"
Tanınmış idmançıya idman ustası adı verildi
Daha bir azərbaycanlı xanım deputat seçildi
LEYSAN ÖZLƏMİ
Ermənistan Dağlıq Qarabağa dair "qırmızı xətti" keçir
Məhərrəmliyin mahiyyəti
Tramp Paşinyanla görüşə razılıq verməyib