Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

22 iyun 1941-ci il... Müharibə başlayanda Stalin rəhbərlikdən imtina edibmi? Müəmmalar və həqiqətlər


Tarix:22-06-2018, 02:53 Kateqoriya:Manşet / Araşdırma

22 iyun 1941-ci il... Müharibə başlayanda Stalin rəhbərlikdən imtina edibmi? Müəmmalar və həqiqətlər

Kuntsevodan Kremlə uzunan yolda bir-birini əvəzləyən mənzərələr, şəhərin gecə ponaraması, istirahət günü mürgüləyən Moskva, arxa oturacağında əyləşdiyi avtomobilin mühərrikinin səsi, bütövlükdə o anın, o dəqiqələrin hər bir saniyəsi onun dəmir iradəsini əzirdi. Müharibə başlanmışdı, alman qoşunları sərhəd dirəklərini aşırıb SSRİ-nin ərazisinə soxulmuşdular, şəhərlər bombalanırdı. O, buna inanmaq istəmirdi və yolboyu özünü aldadırdı ki, bu provokasiyadır, yolboyu arzulayırdı ki, bir-neçə dəqiqə əvvəl aldığı xəbər doğru olmasın. Bəlkə də Stalin heç vaxt belə narahat olmamışdı, heç vaxt belə həyəcan keçirməmişdi...

Karabakhmedia.az saytı müharibə başlanan gün İosif Stalinin bu müdhiş xəbərə reaksiyası haqqında yazını təqdim edir.

Müharibə başlanan gün Stalinin bu xəbəri necə qarşılaması, hansı reaksiya verməsi ilə bağlı müxtəlif fikirlər söylənilib, bu haqda fərqli versiyalar irəli sürülüb. Ancaq zaman keçdikcə, arxiv materialları açıldıqca, məxfi qovluqlardakı sənədlər üzə çıxdıqca əsl həqiqətlər bəyan olub.

Böyük Vətən müharibəsi sovet dərsliklərində yazıldığı kimi 22 iyun gecə saat 4-də deyil, 4-ə 15 dəqiqə işləmiş almanlar tərəfindən Sevastopola ilk bombaların atıldığı andan başlanıb. Bu haqda ilk olaraq Hərbi Dəniz Qüvvələri komissarı Kuznetsov müdafiə komissarı (müdafiə naziri) Timoşenkoya məruzə edib. Gecə 4-ün yarısında alman artilleriya qoşunları bütün sərhəd boyu SSRİ ərazilərini atəşə tutublar. Ukraynanın, Belarusiyanın, Pribaltikanın iri şəhərləri, o cümlədən hərbi aerodromlar bombalanıb.

İlk dəfə müharibənin başlanması ilə bağlı məlumatı Stalinə kim verib? Və onun reaksiyası necə olub?

Əgər Xruşovun yazdığı xatirələrə inansaq, Stalin müharibə başlananda hətta rəhbərlikdən də imtina edib. Xruşovun xatirələrində bu fikirlərə rast gəlirik:

“Müharibə xəbərini alan Stalin dəhşətli sarsıntı keçirmişdi. Bu xəbər sanki onu iflic vəziyyətinə salmışdı, o iş qabiliyyətini də itirmişdi. Üzünün cizgilərindən açıq-aydın süstlük, əsəbilik, qeyri-müəyyənlik hiss olunurdu. Stalin nə hökumətin, nə də şəxsən öz adından bəyanat vermək fikrində deyildi. Mən sonralar bildim ki, Stalin bunu etmək iqtidarında deyildi, fikirlərini cəmləməyi bacarmırdı. O bütün qətiyyətini itirmişdi və o, müharibə haqqında fikrini bir neçə cümlə ilə yalnız Siyasi Büronun üzvləri qarşısında ifadə etmişdi:

- Almanlar müharibəyə başladılar. Hitler SSRİ-yə hücum etdi. Hadisələr bizi fəlakətə sürüyəcək şəkildə cərəyan edir. Lenin bizim üçün proletar sovet dövləti yaradıb getdi, biz isə onun içini ... batırdıq. Mən rəhbərlikdən imtina edirəm.

Stalin bu sözləri dedikdən sonra Kremli tərk edib, Kuntsevoya öz bağına yollanıb. Sonradan Siyasi Büronun üzvləri Stalinlə görüşüb onu işinə qayıtmaq üçün bağa gedəndə hətta Stalin qorxub, elə düşünüb ki, onu həbs etməyə gəliblər...”.

Maraqlıdır, Xruşov həmin ərəfədə, müharibənin başlandığı günlərdə bir saniyə də olsun belə, Stalinlə ünsiyyətdə olmayıb, onun üz cizgilərinin dəqiqliklə ifadələrini görməyib, ümumiyyətlə həmin ərəfədə ayağı Kremlə dəymədiyi halda bu fikirləri necə qələmə ala bilib? Öz dediyinə görə, o bu fikirlərini Beriya və Mikoyanın danışdıqları əsasında yazıb.

Əslində həqiqət necə olub? Hansı konkret faktlar Stalinin müharibəyə ilk reaksiyasını həqiqət kimi üzə çıxarıb? Stalin müharibənin başlandığı günlər harada olub, kimlərlə görüşüb?

Bu haqda Jukov öz xatirələrində yazır:

“Müdafiə komissarı Timoşenko mənə göstəriş verdi ki, təcili Stalinə zəng vurum. Nömrəni yığdım. Heç kim cavab vermədi. Bir neçə dəfə təkrar etdim. Nəhayət xəttin o başından Mühafizə İdarəsinin rəisi general Vlasikin yuxulu səsi eşidildi:

- Danışan kimdir?

- Baş Qərərgah rəisi Jukov. Xahiş edirəm məni təcili yoldaş Stalinlə calaşdırın.

Vlasik təəcüblü səslə soruşdu:

- Necə? İndi bu saat? Yoldaş Stalin yatır.

- Ləngimədən yoldaş Stalini yuxudan oyadın, almanlar şəhərlərimizi bombalayır, müharibə başlanıb.

Araya bir neçə saniyəlik sükut çökdükdən sonra Vlasik telefonda gözləməyimi xahiş etdi. Təxminən 2-3 dəqiqədən sonra Stalin dəstəyi götürdü. Mən vəziyyəti məruzə etdim və alman qoşunlarına cavab vermək üçün hərbi əməliyyata başlamaq üçün icazə istədim. Stalin susurdu, mən yalnız onun ağır nəfəsini eşidirdim.

- Yoldaş Stalin, siz məni anladınız? Hansı göstərişiniz olacaq?

Sükut davam edirdi. Nəhayət Stalin ayılmış kimi ağır səslə soruşdu:

- Narkom hardadır? (Timoşenko nəzərdə tutulurdu)

- Hazırda o, Ukrayna dairəsinin hərbi hissələri ilə rabitə əlaqəsindədir.

- Təcili hər ikiniz Kremlə yollanın, Poskerbışevə deyin Siyasi Büronun üzvlərini də Kremlə yığsın...”.

Beləliklə, Stalin müharibənin başlanması ilə bağlı xəbəri eşidən kimi dərhal Kremlə yollanıb. Saat 5.45-də Siyasi Büronun iclası keçirilib. 3 saat davam edən iclasdan sonra da Stalin Xruşovun yazdığı kimi Kremli tərk etməyib.

Bunu bir çox sənədlər də sübut edir. Kremlin katibliyində qeydlər aparan Georgi Dimitrovun gündəliyindəki sətirlərə nəzər yetirək:

“22 iyun 1941-ci il.

- Molotov, Voroşilov, Kaqanoviç, Malenkov yoldaş Stalinin kabinetində müzakirə aparırlar;
- Yoldaş Stalin və onun kabinetində olan şəxslər yüksək təmkin, inam və möhkəmlik nümayiş etdirirlər;
- Hazırda yoldaş Stalinin kabinetində müharibənin başlanması ilə bağlı xalqa müraciət hazırlanır;
- Ordu hissələrinə göstərişlər verilir;
- Səfərbərliklə bağlı tədbirlər planı hazırlanır və s.”

Göründüyü kimi, müharibənin başlandığı gün Xruşovun yazdığı kimi Stalin təmkinini və iş qabiliyyətini itirmədən lazımi, təxirəsalınmaz tədbirlərin həyata keçirilməsi ilə məşğul olub. Həmin gün müxtəlif direktivlər hazırlanıb.

Daha bir fakt isə 22-23 iyun tarixlərində Stalinin qəbil otağında onun kabinetinə giriş və çıxışların dəqiq vaxtı ilə göstərilən cədvəldir. Bu cədvələ nəzər salmaqla həmin çətin anlarda Stalinin gərgin iş rejimini və kimlərlə müzakirələr apardığını aydın görmək olar.

Bəzi tarixçilərin söylədiklərinə görə müharibə başlanan gün Stalin çox yorğun və əsəbi görünüb. Bu isə təbii haldır. Çünki qarşıda onu nə az, nə çox, 1418 gün davam edəcək Böyük Vətən müharibəsi gözləyirdi və onun bu əsəbiliyi, yorğunluğu da düz 1418 gündən sonra Böyük Kreml Sarayının Georgievsk zalında Böyük Qələbənin şərəfinə qaldırdığı qədəhlə çıxacaqdı...

İlham Cəmiloğlu










SON XƏBƏRLƏR
Vikiçilər mətbuatın 143 illiyi ilə bağlı 143 məqalə yaratdılar - VİDEO
“Araz Əlizadənin deputat olması şərəfimə toxunur” - Xeyrəddin Qoca
Xəncərli qatil Şəmkirdə öldürüldü – VİDEO
İlham Əliyev: “Son hadisələr göstərir ki, onların əlində terrordan başqa heç bir vasitə qalmayıb”
Ərdoğan Makronun dəvətini rədd etdi: “İşim var…”
İtaliya Trampın çağırışına qarşı çıxdı
“Sosial şəbəkələrdə normal adamlar olmur” — Araz Əlizadə
“Neftçi”dən əzmkar qələbə
Tanınmış şair məzarı başında anıldı
Binəli Yıldırım Türkiyə parlamentinin sədri seçilib
Tarixin gedişatını dəyişən Malazgird döyüşü — TURAN TAKTİKASI
Dünyanın ən güclü orduları açıqlandı – SİYAHI
Hikmət Hacıyev: “Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü 4 saata yaxın davam edib”
Prezident İlham Əliyev NATO ölkələri başçıları üçün təşkil olunan qəbulda iştirak edib
Adnan Oktarın əmlakı müsadirə edildi - “Kediciklər” ac qalacaq
Avropa İttifaqından Qarabağ məsələsində ermənilərə növbəti zərbə
"Qarabağ" mübarizəyə qələbə ilə başladı
NATO-dan Rusiya açıqlaması: “Soyuq müharibə istəmirik”
Elxan Şahinoğlu: "Dövlətimizi qorumaq üçün bütün imkanlar səfərbər edilməlidir"
Qurban Qurbanov: "Vacib oyunlar ilk mərhələnin qarşılaşmalarıdır"
İlham Əliyev Belçikaya gedib
Fazil Mustafa: "Gəncəni sınaq poliqonuna çevirməsinə imkan verilməyəcək"
"Suriyaya gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 1000-dən çox olub"
“Köçəryan Moskvaya qaçıb” – Keçmiş prezidentə korrupsiya ittihamı
Azərbaycanın daha 13 idmançısı dopinq-testdən keçə bilmədiyi üçün cəzalandırılıb
Prezidentlər dünyaya Qarabağla bağlı mesaj verdilər
Nazirlikdən isti hava şəraiti ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ
Duqin Qarabağla bağlı Paşinyan hökumətini şoka saldı
İran neft ixracını rekord həddə qaldırır - ABŞ-a cavab
Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin təkbətək görüşü olub