Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Hayların gizli mətləbləri -ARAŞDIRMA


Tarix:11-06-2018, 12:52 Kateqoriya:Manşet / Araşdırma

Hayların gizli mətləbləri -ARAŞDIRMA

Ərmən-qıpçaqların varisləri kimdir?

Vaxtilə bir məqalə oxumuşdum. Orada “ərmənlər” – ermənilər barədə ötəri də olsa söz açılırdı. Müəllif (adını xatırlamadığım üçün üzr istəyirəm) “erməni” – “ərmən” sözünün etimalogiyasını araşdıraraq belə bir nəticəyə gəlmişdi ki, “ər” və “mən” sözləri sırf türk sözləridir və ərlər, ərənlər mənasını verir. Eyni zamanda göstərilirdi ki, ərmənlərin hələ keçmiş zamanlarda da “hay” kimi tanınan üzdəniraq qonşularımıza heç bir aidiyyatı yoxdur. Onlar qıpçaqdilli türk boylarından birinə məxsus olublar.

Bu mühüm məsələnin Azərbaycan tarixçilərinin nəzərindən yayınması daim tarixi saxtalaşdırmaqla məşğul olan hayların əlinə yeni fürsət verib. Sank-Peterburq, Varşava,Vena və digər şəhərlərin muzeylərində saxlanan ərmənlərə məxsus məxəzləri intensiv şəkildə dövriyyəyə buraxılır. Onlar dünya mətbuatında demək olar ki, hər gün qıpçaq ərmənlərin hay olduqları barədə məqalələr dərc edir, beynəlxalq ictimaiyyəti utanıb qızarmadan aldadır, yanlış fikirləri həqiqət kimi hər kəsin beyninə yeritməyə çalışırlar. Yalanları sırımaq üçün əllərində tutarlı kozırları da var. O da ondan ibarətdir ki, dünyada onların ölkəsini Armeniya kimi tanıyırlar. Heç kəsə sirr deyil ki, heç bir hay öz millətini “erməni” adlandırmır. Onlar özlərinə “hay”, məskunlaşdıqları əraziyə isə “Hayastan” deyirlər.

Bir şeyi də deyim ki, hayların üzə çıxardıqları ərmən-qıpçaq məxəzləri ərmən əlifbası ilə yazıya alınıb. Bəzilərinin az qala min ilə qədər yaşı var. Bununla da onlar guya sübut edirlər ki, ərmən-qıpçaqlar indiki hayların babalarıdır, yaxud hansısa bir qoludur. Ən çox istinad etdikləri isə XII-XIII əsrlərdə Gəncədə yaşamış Mxitar Qoşun “Törə bitigi” (“Qanunlar kitabı”) qanunnaməsi, XVII əsrdə yaşamış Aqop Kirkoroğlunun kitablarıdır. Hay tarixçiləri ərmən-qıpçaq əlifbası ilə yazılmış kitablardan bəzi cümlələri rus əlifbası ilə verir, bu cümlə və ifadələrin erməni-qıpçaq dilində yazıldığını iddia edirlər. Bu cür ifadələrdən biri də belədir: “Bizim til”. Məncə, geniş şərhə ehtiyac yoxdur. “Bizim til” elə bizim dildir. Başqa bir ifadə: “Xorxudan kimsə çahırsa”. Burda da tərcüməyə ehtiyac yoxdur. Söz və məna anlaşılandır: “Qorxudan kimsə çağırsa”. Belə misalların sayını artırmaq da olar. Hər kəsdə aydın təsəvvür yaratmaq üçün elə bu da kifayətdir.

Qıpçaq boylarında geniş işlənən sağrı “nun” bu gün də türkdilli qıpçaq xalqlarının əlifbasında aparıcı yer tutur. Yeri gəlmişkən, Gəncə-Qazax zonasında, Borçalı ellərində yerli əhalinin dilində sağrı “nun” bu gün də qalmaqdadır. Görəsən, haylar özlərinə niyə sual vermirlər ki, ərmən-qıpçaqlar haydırsa, onların qurbağa qurultusuna bənzəyən dillərində bu hərfin izi niyə qalmayıb? Çünki sərf etmir.

Mən başa düşə bilmirəm, bizim yüzlərlə tarixçi alimimiz Akademiyaya yığışıb nə iş görürlər. Bir vaxt dağlıq ərazilərdə, ərəblərin əli çatmayan yerlərdə islamı qəbul etməmiş xaçpərəst albanları erməniləşdirib manqurtlaşdıran hay yepiskoplarının vəzifəsini indiki tülküdən bic hay tarixçiləri yerinə yetirirlər. Bəs bizim tarixçilərimiz harda yatıblar? Hərdən ayılanda da fantaziyalarını işə salır, məlum tarixi faktları çeynəyib çürütməklə, hayları söyməklə məşğul olurlar. Rəhmətlik şair Bəhmən Vətənoğlu yazırdı:

“Dağın bu üzündən o biri üzünə
Düşməni söyməklə vətən qayıtmaz”.


Boş-boş işlərdənsə, ortaya tutarlı faktlar tapıb qoymaq və təbliğini geniş şəkildə təşkil etmək lazımdır. Bu isə təbii ki, ağır, üzücü bir işdir. Əsgər gecə-gündüz, ilin bütün fəsillərində - qarda-yağışda, qora bişirən istidə Vətənin, millətin keşiyini çəkdiyi kimi tarixçilərimiz də mənəvi sərvətlərimizin keşiyində ayıq-sayıq durmalı, onun başqaları tərəfindən zəbt olunmasının qarşısını almaq üçün əsl mücadilə aparmalıdır. Təssüf ki, bunu görmürük.

Qardaşlar, silkinib yuxudan oyanmaq vaxtıdır. Ayının min oyunu olduğu kimi hayların da məqsədi bütün vasitələrdən yararlanaraq Alban – oğuz-qıpçaq ərazilərinin, Qədim Azərbaycan torpaqlarının şəriksiz sahibi, ərmən-qıpçaqların həqiqi varisləri olduqlarına dünyanı inandırmaqdır. Belə ləng tərpənsəniz torpaqlarımızın iyirmi faizi kimi ərmən-qıpçaqlarımız da əlimizdən çıxacaq.

Amil AVOĞLU










SON XƏBƏRLƏR
Paşinyan ağalarının Qarabağ xəbərdarlığından hansı nəticələri çıxaracaq?
Kayseridə Xocalı abidəsi açıldı
Koalisiya qüvvələri Suriyada məscidə zərbə endirib, 16 nəfər ölüb
Buraxılış və qəbul imtahanlarının yeni modeli: dəyişən nədir?
Azadlığı istəmirəm zərrə-zərrə, qram-qram! — Xəlil Rza Ulutürkün doğum günüdür
Ermənilər Laçının Mirik kəndində arxeoloji qazıntı işləri aparır — FOTO
Azərbaycan əsgəri şəhid oldu — VİDEO
HÜSEYN CAVİD İNSAN HAQQINDA - III YAZI
Azərbaycanın sabiq nazir aparıcılığa başladı — VİDEO
400 il bundan əvvəl batmış gəmi tapılıb- Portuqaliyada
Qaxda yola çıxan at qəzaya səbəb olub, bir qadın xəsarət alıb - FOTO
Prezidentliyə namizəd Salome Zurabişvili xalqa azərbaycanca müraciət etdi - VİDEO
ABŞ-da Araz Ağalarovun hesablarını bağladılar
İlham Əliyev: "Türkiyə nə qədər güclü olarsa, biz də bir o qədər güclü olacağıq"
SOCAR bu zavodu bizə qazandırıb - Ərdoğan
“Star” zavodunun açılış mərasimi keçirilir - CANLI YAYIM
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: SEYİD ƏZİM ŞİRVANİ -III YAZI
Türkiyədəki diaspor təşkilatlarının rəhbərləri Azərbaycana gəliblər
Əsəd tərəfdarları ilə İranyönlü qüvvələr bir-birinə girib, xeyli sayda ölü və yaralı var
Oğlunu axtarmaq üçün cəbhəyə getdi, evə qayıdanda yas çadırı gördü... – Məşhurların şəhid övladları
Azərbaycan Prezidenti Türkiyəyə işgüzar səfərə gedib
Azərbaycanın İsveçrəsi...
Talesiz general qardaşların kədərli sonu - ARAŞDIRMA
Axar.az saytı 5 yaşını qeyd edir
Badamdar sürüşmə zonasında yeni çatlar yaranıb
Dollar yenə bahalaşacaq - ABŞ hərəkətə keçir
"Kənd təsərrüfatında intensiv inkişafın əsası" mövzusunda yekun tədbir keçirilib - FOTO
Rəşid Mahmudov əməliyyat olundu
Azərbaycanda müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb
Keçmiş nazirlər nə işlə məşğuldur? – Özləri danışdı