Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

İran nüvə fəaliyyətinə başladı, ABŞ hədələdi


Tarix:8-06-2018, 12:40 Kateqoriya:Manşet / Dünya

İran nüvə fəaliyyətinə başladı, ABŞ hədələdi

Ölkədən çıxan Avropa şirkətlərinin yerlərinə Rusiya və Çin şirkətləri gətirilir.

İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xameneyinin nüvə fəaliyyətini bərpa etmək çağırışından bir sutka sonra İranda fəaliyyətinə rəsmən start verilib. İran Atom Enerjisi Təşkilatının sədri Əli Əkbər Salehi medianın müşayiəti ilə Natanzdakı nüvə istehsalı mərkəzinə gedib. Salehi burada mediaya verdiyi açıqlamada deyib ki, qarşıdakı bir ay ərzində mərkəz tam gücü ilə istehsala başlayacaq.

Salehi deyib ki, artıq sentrafuq montaj salonları, rotor və digər təchizat quröularının işlək vəziyyətə gətirilməsi üçün dəqiq testlər edilib. Eyni zamanda o, yeni uranı zənginləşdirmə mərkəzlərinin tikiləcəyini bildirib.

Qeyd edək ki, iyunun 4-də Ayətullah Ruhullah Musəvi Xomeyninin vəfatının ildönümü ilə bağlı mərasimdə çıxışında dini lider Ayətullah Xameneyi hökuməti nüvə fəaliyyətini yenidən bərpa etməyə çağırıb. Ayətullah Əli Xameneyi ölkənin Nüvə Enerjisi Qurumuna mövcud nüvə anlaşması çərçivəsində 190 min sentrafuqa çatmaq üçün dərhal hazırlıqlara başlamağı tapşırıb.

Əli Əkbər Salehi ötən gün bildirib ki, dini liderin tapşırdığı 190 min sentrafuqun alınması 10 ay vaxt tələb edəcək. Bunun üçün 6-cı nəsil sentrafuqlar montaj ediləcək və təxminən 60 min sentrafuq işə salınacaq. Bunun nəticəsində 10 ay ərzində 190 min sentrafuq alınacaq. Eyni zamanda o deyib ki, ildə 190 min sentrafuq üçün 300 ton urana ehtiyac var. Bu səbəbdən də İran Atom Enerjisi Təşkilatı uran tədarük etmək istiqamətində fəaliyyətini gücləndirəcək. Salehi deyib ki, Natanz nüvə mərkəzinin potensialının 1 milyon sentrafuqa çatdırılması üçün işlər görülür.

İranın bu addımına okeanın o tayından reaksiya gecikməyib. ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo bəyan edib ki, İranın öz nüvə gücünü artırmaq niyyətində olması ilə bağlı məruzələrdən xəbəri var. Bu barədə “Reuters” agentliyi Pompeonun twitter səhifəsindəki yazısına istinadən xəbər yazıb. Pompeo yazıb ki, Vaşinqton İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək.

İranın bu addımı ilk növbədə ölkə daxilindəki siyasi vəziyyətdən qaynaqlanır. Nüvə mövzusu və mövcud siyasətin davamı ilə bağlı yanaşma İran siyasətini bölüb. Hazırkı hökumət nüvə fəaliyyətinin davam etdirilməsini, hətta lazım gələrsə, Qərb qarşısında müəyyən güzəştlərə getmək, raket fəaliyyətləri, Yaxın Şərq siyasətini yumşaltmağı düşünür. Çünki birincisi, islahatçılar onsuz da lap əvvəldən Yaxın Şərqdəki fəaliyyətlər, xüsusən də Fələstin mövzusunda İranın bu qədər aktivlik etməsi, böyük maliyyə məsrəfləri hesabına müqavimət qruplarını dəstəkləməsinə qarşı olub. Hətta İsraillə danışıqlara getmə fikrini müdafiə edənlər var. Digər tərəfdən, bahalı layihələr, o cümlədən Fələstin, Livan, Suriya, Yəmən kimi ölkələrə sərf olunan pulların ölkə daxilində çəkilməsini istəyirlər. Bu səbəbdən də islahatçı hökumət üçün Suriyada daha artıq xərc faydasızdır və ilk fürsətdə Suriyadan çəkilmək münasib olardı.

Ancaq təbii ki, mühafizəkar qanad belə düşünmür. Əksinə, İslam İnqilabı ideyasının ixracı, Yaxın Şərqin əzilən xalqları, xüsusən də İsrailin təzyiqi altında olan xalqlara dəstək vermək xarici siyasətdə prioritetdir. Bu mənada Trampın ötən ay nüvə sazişindən çıxması mühafizəkar camiədə normal qarşılandı. Lakin eyni zamanda ölkə daxilində cinahlar arasındakı rəqabəti gücləndirdi. Hazırkı islahatçı hökumət yaranmış vəziyyətə, İran realının dəyər itirməsinə görə açıq və üstüörtülü şəkildə mühafizəkar qanadı ittiham edir. Qarşı tərəf isə hökuməti yarıtmaz fəaliyyətdə, iqtisadiyyatda uğura imza ata bilməməkdə ittiham edir. İndi isə dini lider işə qarışdı və açıq şəkildə nüvə fəaliyyətlərinin bərpasını tələb etdi. Görünür ki, tapşırıq o qədər sərt olub ki, Atom Enerjisi Təşkilatının sədri bir sutka keçməmiş artıq Natanzda rəsmi açılış keçirdi. Bununla da həm ölkə daxilində nüvə mübahisələrinə son qoyuldu, həm də nüvə sazişindən imtina qərarı ali dini liderin üzərində qalmış oldu.

Bəs indi bundan sonra nə olacaq?

Ayətullah Xameneyinin nüvə ilə bağlı məlum açıqlamasından dərhal sonra Fransa hökuməti bəyanat yayaraq İranın nüvə istehsalını bərpa etməsini “qırmızı cizgilərə” keçmək olduğunu bəyan etdi. Ancaq İran mediası Fransa XİN rəhbərinin İranın mövcud anlaşmaya uyğun olaraq nüvə fəaliyyətini bərpa hüququnun olduğunu bildirib. Reaksiyaların hansı formada olmasından asılı olmayaraq, İranın bu qərarı bir mənada Avropaya dərin nəfəs aldıracaq. Çünki “qoca qitə” Vaşinqton və nüvə anlaşması arasında qalmışdı. Doğrudur, Avropa ölkələri - Fransa, Britaniya və Almaniya - nüvə sazişinə sadiq olduqlarını daha əvvəl açıqlayıblar. Lakin Merkel özü də etiraf etmişdi ki, bir çox şirkətlər artıq İranı tərk edir. “Boeng”, “Airbus” kimi şirkətlər də artıq İranla təyyarə alğı-satqısı anlaşmasından çıxacaqlarını bəyan ediblər. “Fransanın enerji nəhəngi ”Total" şirkəti də İranı tərk etməyə hazırlaşır. Çünki böyük şirkətlər İrana görə ABŞ kimi dünya nəhəngi ilə qarşı-qarşıya gəlmək istəmir. Dini liderin bu qərarı bir növ həmin şirkətlərə və Avropa şirkətlərinə nəfəs aldıracaq.

Bəs Avropanın yerini kim tutacaq? Bəzi analitiklərə görə, İran ölkədən çıxan Avropa şirkətlərinin boşalmış yerlərinə Rusiya və Çin şirkətlərini gətirir. Bu barədə anlaşma olduğu, bu səbəbdən də İran rəhbərliyinin rahat qərar verdiyi qeyd olunur. Bu isə o deməkdir ki, İran Trampın qərarının zərərlərini gözə alıb və Tehran yeni dövrə hazırlıqlıdır.

Kənan RÖVŞƏNOĞLU,
“Yeni Müsavat”










SON XƏBƏRLƏR
Paşinyan ağalarının Qarabağ xəbərdarlığından hansı nəticələri çıxaracaq?
Kayseridə Xocalı abidəsi açıldı
Koalisiya qüvvələri Suriyada məscidə zərbə endirib, 16 nəfər ölüb
Buraxılış və qəbul imtahanlarının yeni modeli: dəyişən nədir?
Azadlığı istəmirəm zərrə-zərrə, qram-qram! — Xəlil Rza Ulutürkün doğum günüdür
Ermənilər Laçının Mirik kəndində arxeoloji qazıntı işləri aparır — FOTO
Azərbaycan əsgəri şəhid oldu — VİDEO
HÜSEYN CAVİD İNSAN HAQQINDA - III YAZI
Azərbaycanın sabiq nazir aparıcılığa başladı — VİDEO
400 il bundan əvvəl batmış gəmi tapılıb- Portuqaliyada
Qaxda yola çıxan at qəzaya səbəb olub, bir qadın xəsarət alıb - FOTO
Prezidentliyə namizəd Salome Zurabişvili xalqa azərbaycanca müraciət etdi - VİDEO
ABŞ-da Araz Ağalarovun hesablarını bağladılar
İlham Əliyev: "Türkiyə nə qədər güclü olarsa, biz də bir o qədər güclü olacağıq"
SOCAR bu zavodu bizə qazandırıb - Ərdoğan
“Star” zavodunun açılış mərasimi keçirilir - CANLI YAYIM
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: SEYİD ƏZİM ŞİRVANİ -III YAZI
Türkiyədəki diaspor təşkilatlarının rəhbərləri Azərbaycana gəliblər
Əsəd tərəfdarları ilə İranyönlü qüvvələr bir-birinə girib, xeyli sayda ölü və yaralı var
Oğlunu axtarmaq üçün cəbhəyə getdi, evə qayıdanda yas çadırı gördü... – Məşhurların şəhid övladları
Azərbaycan Prezidenti Türkiyəyə işgüzar səfərə gedib
Azərbaycanın İsveçrəsi...
Talesiz general qardaşların kədərli sonu - ARAŞDIRMA
Axar.az saytı 5 yaşını qeyd edir
Badamdar sürüşmə zonasında yeni çatlar yaranıb
Dollar yenə bahalaşacaq - ABŞ hərəkətə keçir
"Kənd təsərrüfatında intensiv inkişafın əsası" mövzusunda yekun tədbir keçirilib - FOTO
Rəşid Mahmudov əməliyyat olundu
Azərbaycanda müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb
Keçmiş nazirlər nə işlə məşğuldur? – Özləri danışdı