Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...


Tarix:24-05-2018, 11:17 Kateqoriya:Manşet / Yazarlar

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...Öncədən onu deyim ki, Nuh-Hun-un (Nuh-Hun-un gəmisi Tovuz rayonunda düzəldilib) üç oğlu sağ qalıb və bu gün Avropadan tutmuş, Ərəb ölkələri, Azərbaycan, İran və Orta Asiya, hətta Afrika da daxil olmaqla toponimlərin eyni köklü olmasını sübut edə bilərəm. Sadəcə, mənim araşdırdıqlarm dünyada ilk araşdırma olduğuna görə, təəssüf ki, özümdən başqa mütəxəssisi yoxdur (mən bunu AMEA-na gedəndə başa düşdüm). Təvazökarlıqdan uzaq olsun və ona görədə ortalığa çıxarmamaq qərarına gəldim!

Kürdəmir

Kür-gücünü açıq-aşkar gücün nümayiş edən deməkdir.
Məs:"Kərim kür adamdır" sözündə, Kərimin sakit adam olmadığı qənaətinə gəlinir və ondan sanki, ehtiyat olunmağı özündə ehtiva edir.

Nəzərinizə çatdırıram ki, Kür çayı toponimində kür sözü çay daşarkən ətraf əraziləri daşıb basmağından yaranmışdır. Sözün kökü "kur" sözüdür ki, qurbağanın səsidir və "ü" səsi canlılğı, canlamanı bildirir, bir səs kimi...

Heyvanları belə su içirməyə aparanda çobanlar bu sözü işlədir: -Kurruk, kur (qurruq, qur). Yəni, qurbağanın səsindən istifadə edirlər və canlıların qurbağanın yaşadığı yerə, yəni suya çatdığını bildirir və onları su içməyə səsləyirlər. Belə ki, Cəbaryıl (ə.s) Adəm peyğmbərə canlıların dilini öyrətmişdir. Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, səslərin mənasını bilir və başa düşürdü. Çünki, insan canlıların səsində danışır. İlk insan sivilizasiyasının ən yüksək həddinə çatmış Şumer sivilizasiyasının sözləri ona görə sağdan sola, soldan sağa və yuxarıdan aşağı, aşağıdan yuxarı və bir söz ona görə bir neçə məna verirdi ki, Şumer dili canlıların dilindən, səslərindən yaranmışıdr. (Bu gündə əslində dünya xalqları eyni sözləri danışırlar, sadəcə səslərin mənasını səhv başa düşdükləri üçün bir-birlərini başa düşmürlər. Çünki, səslərin, səsləri işarəsi olan hərflərin kökündə məna eynidir. Demək, dünya xalqları bir kökdən yaranıb)
Məsələn:
1) Zmeya
2) Snake
3)Yılan-ilan
4)Şlange (almanca ilan sözünün deyilişi)
5)Mar


Mən Ana dilimi bilir, rus dilində biraz başa düşürəm. Yerdə qalan dillərdə isə bilmirəm. Ancaq, bu sözlərin hər birinin soldan sağa, sağdan sola açılışını bilirəm. Səlsərin kökündə dünya xalqlarında məna eynidir)

Qurbağanın səsi isə əslində belə yazılırdı nə zamansa və aşağıda yazılmış olan söz Şumer dilində belə yazılırdı...

r R
u u
K k


Birinci səsin mənasını yuxarıda veridk. "Suda gücünü açıq-aşkar biruzə verən" dir. "U" səsi bir çox mənayla birlikdə su səsini verir. Qurbağa sözünün ön hissəsi olan "qur" sözü qurbağanın öz səsindən götürülmüşdür. İkinci isə üzü aşağı "Ruk" dur. Ruk-dalğalanan deməkdir. Yəni, suda səsin dalğalanması...

Kurruk-gücünü suda açıq-aşkar biruzə verən deməkdir ki, qurbağanın olduğu yerin göstəricisidir...

Dəm-sözün kökündə tan sözü var ki, od deməkdir. Tandan dama keçid baş verib ki, dam səth və damdan isə dəm sözünə keçid baş verib ki, boğucu hava anlamına gəlir. Məs. Çayniki dəmə qoy və ya dəm qazından boğulub ölüb.

İr (ar sözünün istiqamətlənmiş variantıdır)-istiqmətlənmiş sərt deməkdir. Ar səsindən ər sözü əmələ gəldi ki, igid deməkdir. Bu sözündə haradan alınmasını yaza bilərdim. Nə isə lazım bilmədim. Bir az hövsələm yoxdur...

Kürdəmir-boğucu sərt istiliyin səthdə özünü açıq-aşkar biruzə verdiyi yer deməkdir. Bu gündə Kürdəmir rayonu Azərbaycan Respublikasının ən isti iki rayonundan biridir.

Azərbaycanda olan toponimlərin mənası ona görə mübahisəli qalmışdır ki, toponimlərin demək olar ki, hamısı Şumer sözləridir...

Salyan

İnternetdə oxudum ki, ziyalılarımızdan bir nəfər bildirmişdi ki, Salyan sözünün mənasını bu bayatıda axtarmaq lazımdır. O, haqlı idi...

Əzizinəm Salyana,
Dara zülfün sal yana,

Necəsən, bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!..


Əzizinəm Salyana
Bu misrada əzizinəm iki mənada işlənib.

Əzizinəm, başına dönüm, qadan alım.

Xoşbəxtəm, sevinirəm, salın yandığı yerə gedirəm. Kürü keçəcəm, keçməyəcəm sual altındadır!

Dara zülfün sal yana.
Artıq faciə baş verib. Dolaşmış zülfünü, yolduğun saçını, zülfünü tök yanına!

Necəsən, istəyirsən bir ah çəkim?!

Mənim ölümüm sizə çoxmu pis təsir edib?! Siz mənim ölümümə faciəmi deyirsiniz?!

İstərisiniz bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!


Kür qurusun, sal yansın. Çay qurusun, yəni saldan istifadə olunmasın! “Mənim ölümüm faciə deyil, faciə o zaman olar ki, Kür quruya, sal yana. Saldan istifadə olunmaya”. Salyan- Salın yanması faciə deyil deməkdir. Bu təbiətə üsyandır. Təki, Kür çayı qurumasın. Buda, qədim dövrlərdən "su həyatdır" kəlməsinin nə qədər qiymətli olduğunun göstəricisidir.

Nə zamansa Salyan mühüm ticarət mərkəzi olmaqla bərabər, Kürün sağ tayı ilə sol tayı arasında mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir.

Zaur Mirzəli










SON XƏBƏRLƏR
Polkovnik Mehdi Mehdiyev seçki təşviqatına başladı - "VƏTƏNƏ XİDMƏT, XALQA SƏDAQƏT!
Mahir Abbaszadə Laçınlı seçicilərlə görüşlərə Sumqayıtdan start verdi - FOTOLAR
BQXK nümayəndələri Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevə baş çəkib
Abşeron Gənclər Şəhərciyində yanğın başlayıb
Bu gün Milli Qəhrəman Mətləb Quliyevin doğum günüdür - VİDEO
MSK ödənişli təşviqat aparacaq KİV-lərin siyahısını AÇIQLADI
HAVA XƏBƏRDARLIĞI: 5 dərəcə şaxta olacaq, yollar buz bağlayacaq
Almaniya Bundestaqının deputatı: "Qarabağ Azərbaycana aiddir"
Kürdlər 34 İŞİD üzvünü sərbəst buraxıblar
Putin və Ərdoğan İstanbulda danışıqlara başlayıb
Qudasını qaçıran Rizvanın arvadı: "Ərimə yalvardım ki, balamın üstündən oyun oynama"
İlham Əliyev iranlı və ukraynalı həmkarlarına başsağlığı verdi
Xamneyi: “Axşamkı hücumla amerikalılara yalnız şillə vurduq, intiqam qarşıdadır”
ABŞ Ağ Evin təhlükəsizliyini gücləndirib
Nərminin başına açılan dəhşət - Başını əzib, dırnaqlarını kəsiblər
Şəhid hərbçimiz torpağa tapşırıldı – FOTO
Ruhani: “Regiondan amerikalıların ayaqları kəsiləcək”
Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb
Çavuşoğlu İraqa danışıqlara gedir
“Bu adamlara izah olunmalıdır ki, siz belə avtomobillərlə yola çıxarkən böyük təhlükə doğurursunuz...”
Pensiya almaq istəyənlərə şad xəbər: Yaş həddində dəyişiklik
Azərbaycanda keçiriləcək parlament seçkiləri AŞPA Bürosunun iclasında müzakirə ediləcək
ATƏT DTİHB-nin uzunmüddətli müşahidəçi missiyası Azərbaycana gəlib
“Hamıdan kömək istəyirəm, ürəyim doludur” - Şəhid pilotun anasından gəlininə ittiham
Süleymaninin dəfn mərasimində 35 nəfər ölüb, 48 nəfər xəsarət alıb
Tovuzda qızın vəhşicəsinə öldürülməsi: Hədəf qohumları göstərilir
"Bizim yaşamağa da vaxtımız olmadı" — "Arzular bağı" yenidən səhnədə
Akademik Bahadır Tağıyev vəfat edib
Almaniyada azərbaycanlının şikayəti əsasında erməni avtobusdan düşürülüb
Paşinyan növbəti dəfə pərt oldu və Azərbaycanla bağlı səhvini etiraf etdi...