Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...


Tarix:24-05-2018, 11:17 Kateqoriya:Manşet / Yazarlar

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...Öncədən onu deyim ki, Nuh-Hun-un (Nuh-Hun-un gəmisi Tovuz rayonunda düzəldilib) üç oğlu sağ qalıb və bu gün Avropadan tutmuş, Ərəb ölkələri, Azərbaycan, İran və Orta Asiya, hətta Afrika da daxil olmaqla toponimlərin eyni köklü olmasını sübut edə bilərəm. Sadəcə, mənim araşdırdıqlarm dünyada ilk araşdırma olduğuna görə, təəssüf ki, özümdən başqa mütəxəssisi yoxdur (mən bunu AMEA-na gedəndə başa düşdüm). Təvazökarlıqdan uzaq olsun və ona görədə ortalığa çıxarmamaq qərarına gəldim!

Kürdəmir

Kür-gücünü açıq-aşkar gücün nümayiş edən deməkdir.
Məs:"Kərim kür adamdır" sözündə, Kərimin sakit adam olmadığı qənaətinə gəlinir və ondan sanki, ehtiyat olunmağı özündə ehtiva edir.

Nəzərinizə çatdırıram ki, Kür çayı toponimində kür sözü çay daşarkən ətraf əraziləri daşıb basmağından yaranmışdır. Sözün kökü "kur" sözüdür ki, qurbağanın səsidir və "ü" səsi canlılğı, canlamanı bildirir, bir səs kimi...

Heyvanları belə su içirməyə aparanda çobanlar bu sözü işlədir: -Kurruk, kur (qurruq, qur). Yəni, qurbağanın səsindən istifadə edirlər və canlıların qurbağanın yaşadığı yerə, yəni suya çatdığını bildirir və onları su içməyə səsləyirlər. Belə ki, Cəbaryıl (ə.s) Adəm peyğmbərə canlıların dilini öyrətmişdir. Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, səslərin mənasını bilir və başa düşürdü. Çünki, insan canlıların səsində danışır. İlk insan sivilizasiyasının ən yüksək həddinə çatmış Şumer sivilizasiyasının sözləri ona görə sağdan sola, soldan sağa və yuxarıdan aşağı, aşağıdan yuxarı və bir söz ona görə bir neçə məna verirdi ki, Şumer dili canlıların dilindən, səslərindən yaranmışıdr. (Bu gündə əslində dünya xalqları eyni sözləri danışırlar, sadəcə səslərin mənasını səhv başa düşdükləri üçün bir-birlərini başa düşmürlər. Çünki, səslərin, səsləri işarəsi olan hərflərin kökündə məna eynidir. Demək, dünya xalqları bir kökdən yaranıb)
Məsələn:
1) Zmeya
2) Snake
3)Yılan-ilan
4)Şlange (almanca ilan sözünün deyilişi)
5)Mar


Mən Ana dilimi bilir, rus dilində biraz başa düşürəm. Yerdə qalan dillərdə isə bilmirəm. Ancaq, bu sözlərin hər birinin soldan sağa, sağdan sola açılışını bilirəm. Səlsərin kökündə dünya xalqlarında məna eynidir)

Qurbağanın səsi isə əslində belə yazılırdı nə zamansa və aşağıda yazılmış olan söz Şumer dilində belə yazılırdı...

r R
u u
K k


Birinci səsin mənasını yuxarıda veridk. "Suda gücünü açıq-aşkar biruzə verən" dir. "U" səsi bir çox mənayla birlikdə su səsini verir. Qurbağa sözünün ön hissəsi olan "qur" sözü qurbağanın öz səsindən götürülmüşdür. İkinci isə üzü aşağı "Ruk" dur. Ruk-dalğalanan deməkdir. Yəni, suda səsin dalğalanması...

Kurruk-gücünü suda açıq-aşkar biruzə verən deməkdir ki, qurbağanın olduğu yerin göstəricisidir...

Dəm-sözün kökündə tan sözü var ki, od deməkdir. Tandan dama keçid baş verib ki, dam səth və damdan isə dəm sözünə keçid baş verib ki, boğucu hava anlamına gəlir. Məs. Çayniki dəmə qoy və ya dəm qazından boğulub ölüb.

İr (ar sözünün istiqamətlənmiş variantıdır)-istiqmətlənmiş sərt deməkdir. Ar səsindən ər sözü əmələ gəldi ki, igid deməkdir. Bu sözündə haradan alınmasını yaza bilərdim. Nə isə lazım bilmədim. Bir az hövsələm yoxdur...

Kürdəmir-boğucu sərt istiliyin səthdə özünü açıq-aşkar biruzə verdiyi yer deməkdir. Bu gündə Kürdəmir rayonu Azərbaycan Respublikasının ən isti iki rayonundan biridir.

Azərbaycanda olan toponimlərin mənası ona görə mübahisəli qalmışdır ki, toponimlərin demək olar ki, hamısı Şumer sözləridir...

Salyan

İnternetdə oxudum ki, ziyalılarımızdan bir nəfər bildirmişdi ki, Salyan sözünün mənasını bu bayatıda axtarmaq lazımdır. O, haqlı idi...

Əzizinəm Salyana,
Dara zülfün sal yana,

Necəsən, bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!..


Əzizinəm Salyana
Bu misrada əzizinəm iki mənada işlənib.

Əzizinəm, başına dönüm, qadan alım.

Xoşbəxtəm, sevinirəm, salın yandığı yerə gedirəm. Kürü keçəcəm, keçməyəcəm sual altındadır!

Dara zülfün sal yana.
Artıq faciə baş verib. Dolaşmış zülfünü, yolduğun saçını, zülfünü tök yanına!

Necəsən, istəyirsən bir ah çəkim?!

Mənim ölümüm sizə çoxmu pis təsir edib?! Siz mənim ölümümə faciəmi deyirsiniz?!

İstərisiniz bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!


Kür qurusun, sal yansın. Çay qurusun, yəni saldan istifadə olunmasın! “Mənim ölümüm faciə deyil, faciə o zaman olar ki, Kür quruya, sal yana. Saldan istifadə olunmaya”. Salyan- Salın yanması faciə deyil deməkdir. Bu təbiətə üsyandır. Təki, Kür çayı qurumasın. Buda, qədim dövrlərdən "su həyatdır" kəlməsinin nə qədər qiymətli olduğunun göstəricisidir.

Nə zamansa Salyan mühüm ticarət mərkəzi olmaqla bərabər, Kürün sağ tayı ilə sol tayı arasında mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir.

Zaur Mirzəli










SON XƏBƏRLƏR
Paşinyan ağalarının Qarabağ xəbərdarlığından hansı nəticələri çıxaracaq?
Kayseridə Xocalı abidəsi açıldı
Koalisiya qüvvələri Suriyada məscidə zərbə endirib, 16 nəfər ölüb
Buraxılış və qəbul imtahanlarının yeni modeli: dəyişən nədir?
Azadlığı istəmirəm zərrə-zərrə, qram-qram! — Xəlil Rza Ulutürkün doğum günüdür
Ermənilər Laçının Mirik kəndində arxeoloji qazıntı işləri aparır — FOTO
Azərbaycan əsgəri şəhid oldu — VİDEO
HÜSEYN CAVİD İNSAN HAQQINDA - III YAZI
Azərbaycanın sabiq nazir aparıcılığa başladı — VİDEO
400 il bundan əvvəl batmış gəmi tapılıb- Portuqaliyada
Qaxda yola çıxan at qəzaya səbəb olub, bir qadın xəsarət alıb - FOTO
Prezidentliyə namizəd Salome Zurabişvili xalqa azərbaycanca müraciət etdi - VİDEO
ABŞ-da Araz Ağalarovun hesablarını bağladılar
İlham Əliyev: "Türkiyə nə qədər güclü olarsa, biz də bir o qədər güclü olacağıq"
SOCAR bu zavodu bizə qazandırıb - Ərdoğan
“Star” zavodunun açılış mərasimi keçirilir - CANLI YAYIM
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: SEYİD ƏZİM ŞİRVANİ -III YAZI
Türkiyədəki diaspor təşkilatlarının rəhbərləri Azərbaycana gəliblər
Əsəd tərəfdarları ilə İranyönlü qüvvələr bir-birinə girib, xeyli sayda ölü və yaralı var
Oğlunu axtarmaq üçün cəbhəyə getdi, evə qayıdanda yas çadırı gördü... – Məşhurların şəhid övladları
Azərbaycan Prezidenti Türkiyəyə işgüzar səfərə gedib
Azərbaycanın İsveçrəsi...
Talesiz general qardaşların kədərli sonu - ARAŞDIRMA
Axar.az saytı 5 yaşını qeyd edir
Badamdar sürüşmə zonasında yeni çatlar yaranıb
Dollar yenə bahalaşacaq - ABŞ hərəkətə keçir
"Kənd təsərrüfatında intensiv inkişafın əsası" mövzusunda yekun tədbir keçirilib - FOTO
Rəşid Mahmudov əməliyyat olundu
Azərbaycanda müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb
Keçmiş nazirlər nə işlə məşğuldur? – Özləri danışdı