Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...


Tarix:24-05-2018, 11:17 Kateqoriya:Manşet / Yazarlar

Kürdəmir, Kür və Salyan toponimləri — Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, ...Öncədən onu deyim ki, Nuh-Hun-un (Nuh-Hun-un gəmisi Tovuz rayonunda düzəldilib) üç oğlu sağ qalıb və bu gün Avropadan tutmuş, Ərəb ölkələri, Azərbaycan, İran və Orta Asiya, hətta Afrika da daxil olmaqla toponimlərin eyni köklü olmasını sübut edə bilərəm. Sadəcə, mənim araşdırdıqlarm dünyada ilk araşdırma olduğuna görə, təəssüf ki, özümdən başqa mütəxəssisi yoxdur (mən bunu AMEA-na gedəndə başa düşdüm). Təvazökarlıqdan uzaq olsun və ona görədə ortalığa çıxarmamaq qərarına gəldim!

Kürdəmir

Kür-gücünü açıq-aşkar gücün nümayiş edən deməkdir.
Məs:"Kərim kür adamdır" sözündə, Kərimin sakit adam olmadığı qənaətinə gəlinir və ondan sanki, ehtiyat olunmağı özündə ehtiva edir.

Nəzərinizə çatdırıram ki, Kür çayı toponimində kür sözü çay daşarkən ətraf əraziləri daşıb basmağından yaranmışdır. Sözün kökü "kur" sözüdür ki, qurbağanın səsidir və "ü" səsi canlılğı, canlamanı bildirir, bir səs kimi...

Heyvanları belə su içirməyə aparanda çobanlar bu sözü işlədir: -Kurruk, kur (qurruq, qur). Yəni, qurbağanın səsindən istifadə edirlər və canlıların qurbağanın yaşadığı yerə, yəni suya çatdığını bildirir və onları su içməyə səsləyirlər. Belə ki, Cəbaryıl (ə.s) Adəm peyğmbərə canlıların dilini öyrətmişdir. Süleyman peyğəmbər quşların dilini ona görə başa düşürdü ki, səslərin mənasını bilir və başa düşürdü. Çünki, insan canlıların səsində danışır. İlk insan sivilizasiyasının ən yüksək həddinə çatmış Şumer sivilizasiyasının sözləri ona görə sağdan sola, soldan sağa və yuxarıdan aşağı, aşağıdan yuxarı və bir söz ona görə bir neçə məna verirdi ki, Şumer dili canlıların dilindən, səslərindən yaranmışıdr. (Bu gündə əslində dünya xalqları eyni sözləri danışırlar, sadəcə səslərin mənasını səhv başa düşdükləri üçün bir-birlərini başa düşmürlər. Çünki, səslərin, səsləri işarəsi olan hərflərin kökündə məna eynidir. Demək, dünya xalqları bir kökdən yaranıb)
Məsələn:
1) Zmeya
2) Snake
3)Yılan-ilan
4)Şlange (almanca ilan sözünün deyilişi)
5)Mar


Mən Ana dilimi bilir, rus dilində biraz başa düşürəm. Yerdə qalan dillərdə isə bilmirəm. Ancaq, bu sözlərin hər birinin soldan sağa, sağdan sola açılışını bilirəm. Səlsərin kökündə dünya xalqlarında məna eynidir)

Qurbağanın səsi isə əslində belə yazılırdı nə zamansa və aşağıda yazılmış olan söz Şumer dilində belə yazılırdı...

r R
u u
K k


Birinci səsin mənasını yuxarıda veridk. "Suda gücünü açıq-aşkar biruzə verən" dir. "U" səsi bir çox mənayla birlikdə su səsini verir. Qurbağa sözünün ön hissəsi olan "qur" sözü qurbağanın öz səsindən götürülmüşdür. İkinci isə üzü aşağı "Ruk" dur. Ruk-dalğalanan deməkdir. Yəni, suda səsin dalğalanması...

Kurruk-gücünü suda açıq-aşkar biruzə verən deməkdir ki, qurbağanın olduğu yerin göstəricisidir...

Dəm-sözün kökündə tan sözü var ki, od deməkdir. Tandan dama keçid baş verib ki, dam səth və damdan isə dəm sözünə keçid baş verib ki, boğucu hava anlamına gəlir. Məs. Çayniki dəmə qoy və ya dəm qazından boğulub ölüb.

İr (ar sözünün istiqamətlənmiş variantıdır)-istiqmətlənmiş sərt deməkdir. Ar səsindən ər sözü əmələ gəldi ki, igid deməkdir. Bu sözündə haradan alınmasını yaza bilərdim. Nə isə lazım bilmədim. Bir az hövsələm yoxdur...

Kürdəmir-boğucu sərt istiliyin səthdə özünü açıq-aşkar biruzə verdiyi yer deməkdir. Bu gündə Kürdəmir rayonu Azərbaycan Respublikasının ən isti iki rayonundan biridir.

Azərbaycanda olan toponimlərin mənası ona görə mübahisəli qalmışdır ki, toponimlərin demək olar ki, hamısı Şumer sözləridir...

Salyan

İnternetdə oxudum ki, ziyalılarımızdan bir nəfər bildirmişdi ki, Salyan sözünün mənasını bu bayatıda axtarmaq lazımdır. O, haqlı idi...

Əzizinəm Salyana,
Dara zülfün sal yana,

Necəsən, bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!..


Əzizinəm Salyana
Bu misrada əzizinəm iki mənada işlənib.

Əzizinəm, başına dönüm, qadan alım.

Xoşbəxtəm, sevinirəm, salın yandığı yerə gedirəm. Kürü keçəcəm, keçməyəcəm sual altındadır!

Dara zülfün sal yana.
Artıq faciə baş verib. Dolaşmış zülfünü, yolduğun saçını, zülfünü tök yanına!

Necəsən, istəyirsən bir ah çəkim?!

Mənim ölümüm sizə çoxmu pis təsir edib?! Siz mənim ölümümə faciəmi deyirsiniz?!

İstərisiniz bir ah çəkim?!
Kür quruya, sal yana!


Kür qurusun, sal yansın. Çay qurusun, yəni saldan istifadə olunmasın! “Mənim ölümüm faciə deyil, faciə o zaman olar ki, Kür quruya, sal yana. Saldan istifadə olunmaya”. Salyan- Salın yanması faciə deyil deməkdir. Bu təbiətə üsyandır. Təki, Kür çayı qurumasın. Buda, qədim dövrlərdən "su həyatdır" kəlməsinin nə qədər qiymətli olduğunun göstəricisidir.

Nə zamansa Salyan mühüm ticarət mərkəzi olmaqla bərabər, Kürün sağ tayı ilə sol tayı arasında mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir.

Zaur Mirzəli










SON XƏBƏRLƏR
Türkiyənin Vitse-prezidenti sabah Azərbaycana səfərə gəlir
Qəhrəmana bərabər qəhrəman: Bitməyən müharibənin döyüşçüləri - FOTOLAR
Piyadalara qarşı cərimələri yol polisi yazacaq - RƏSMİ
Kremlin Qarabağ blefi: Sözdən işə nə zaman keçiləcək?
Bakının işğaldan azad edilməsinin 101-ci ildönümü ilə bağlı tədbir keçirilib - FOTOLAR
Azərbaycan hərbçiləri Almaniyada təlimdə iştirak edirlər
Tramp: Misir Prezidenti mənim sevimli DİKTATORUMDUR
Qazaxıstanda silah anbarı partladı
Türkiyədə ard-arda iki güclü zəlzələ olub
Yaponiyada yüz yaşı tamam olanların sayı 71 mini keçdi
Mirşahin Ağayevə medal verildi
Türkiyə Qarabağ müharibəsində Azərbaycana niyə kömək etmədi? - Kod adı ZƏFƏR olan türk genaralı danışdı - EKSKLÜZİV
Türkmənistan-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığına dair müzakirələr aparılıb
Türkiyədə siyasi proseslər DƏYİŞİR - Ərdoğanın partiyası niyə parçalanır?
Putin müsəlmanlarla araq içdi – “İmamların 3-də…” - VİDEO
MƏQSƏD SƏTTAROV KİMDİR? - I YAZI
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ŞEYX MƏHƏMMƏD XİYABANİ- III Yazı
Əhməd Davudoğlu AKP-dən istefa verib
Özbəkistan Türk Şurasının üzvü olacaq
2020-ci il üzrə dövlət büdcəsinin gəlir və xərcləri
“Təlimlər döyüş qabiliyyətinin artırılmasına xidmət edir” - Müdafiə naziri
Qarabağ icması Fransa hökumətinə çağırış edib
Piyadaları cərimələyən post-patrul əməkdaşlarının səlahiyyətlərinə xitam verilib
İnsanın soykökünün saxtalaşdırılması onun şərəf və ləyaqətinə qarşı hörmətsizlikdir
Mehriban Əliyeva Kürdəxanıda parkın açılışında - FOTO
Rövşən Rzayev: "Həmsədrlər Azərbaycanın işğal altında olan torpaqları ilə bağlı qətiyyətli mövqe nümayiş etdirməlidirlər"
İşğal olunmuş ərazilərlə bağlı qanun niyə qəbul olunmur? - Deputatdan pessimist CAVAB
Diaspor Komitəsi İstanbuldakı Mübariz İbrahimov adına məktəbin problemlərini nəzarətə götürdü
Nuri Paşanın 1920-ci ildə Böyük Britaniya mətbuatına verdiyi MÜSAHİBƏ
Prezdent Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin açılışında