Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Cümhuriyyət hökuməti Qafqaz İslam Ordusunun xilaskarlıq missiyasını yüksək qiymətləndirirdi


Tarix:27-04-2018, 15:03 Kateqoriya:Manşet / Tarix

Cümhuriyyət hökuməti Qafqaz İslam Ordusunun xilaskarlıq missiyasını yüksək qiymətləndirirdi

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan olunandan sonra beynəlxalq xarici qüvvələr onun devrilməsi üçün bütün imkanlardan istifadə etməyə çalışarkən Osmanlı Türkiyəsinin göstərdiyi hərbi və siyasi yardım milli dövlətçilik taleyimizin həllində mühüm rol oynadı. Ona görə də Bakının işğaldan azad edilməsindən sonra bu münasibətlə ölkəmizdə şadyanalıq keçirilməyə və minnətdarlıq tədbirləri təşkil edilməyə başlandı.

Onların içərisində oktyabrın 10-da (1918) Bakıda Nuru Paşanın şərəfinə verilən təntənəli rəsmi ziyafət mərasimi diqqəti xüsusilə cəlb edir. Həmin ziyafətdən "Azərbaycan" qəzetinin 13 tişrini-əvvəl (oktyabr) 1918-ci il tarixli nömrəsində "Ə" imzalı və "Nuru Paşa həzrətləri şərəfinə böyük bir ziyafət" başlığı ilə verilmiş reportajdan məlum olur ki, Bakının yay klubunda tədbir münasibətilə "klubun içi və dəhlizləri gözəl və pürqiymət xalılar ilə döşənmiş, divarları dəxi ay-ulduzlu al bayraqlarla bəzədilibmiş". Bundan başqa, "yuxarıda böyük musiqi orkestri, aşağıda da həm Osmanlı, həm də Azərbaycan türklərinə məxsus milli sazəndə və xanəndələr tərənmümsaz" imişlər. Tədbirdə "hökumət əhlindən ümum nazirlərimiz baş nazir ilə bərabər, şəhərimizin bütün böyük məmurları, ümum zabitan əfəndilər, İran konsulu cənabları, ziyalılarımız, böyük tacirlərimiz və sair əyan-əşraf" iştirak etmişdir. Nuru Paşanın salona gəlişi musiqi sədaları və məclis əhlinin səmimi alqışları ilə qarşılanmışdır.

Ziyafətdə birinci olaraq baş nazir Fətəli Xan Xoyski gözəl bir nitq söyləyərək Azərbaycan türklərini əsarət zəncirindən qurtarmaq üçün Qafqaz İslam Ordusunun kifayət qədər şəhid verib qan tökməsinə yüksək qiymət vermiş, "Bu qan və bu qan tökülən mübarək yerlər heç bir vəqt unudulmaz və xatirdən çıxmaz" deyə Azərbaycan türkləri adından Nuru Paşaya təşəkkür edib qədəh qaldırmışdır. Məclis əhli Paşa həzrətlərinin şərəfinə böyük bir şadlıqla "şərbətnuş etməklə" Fətəli xanla həmrəyliklərini ifadə etmişdir.

Məqalənin müəllifi haşiyə çıxaraq cümhuriyyətdən əvvəl Bakıda hakimiyyəti ələ almış Mərkəzi Kaspi hökuməti zamanında Suxarçevin yerli müsəlman əhalisinin düçar olduğu həqarət, zülm və zillət üzündən onların məhzun çöhrələrini, qısa zaman içərisində ağarmış saç-saqqallarını diqqətə çatdırır. Müəllif onu da xatırlayır ki, təqribən bir il əvvəl bu salonda özlərinin siyasi və insani hüquqlarını tələb edən azərbaycanlıları "bolşevik Suxarçev, Nikolay Romanova məxsus bir hakimi-müstəbid vəziyyəti alaraq" kəskin qəzəb və hiddətlə "Bakıda daşı daş üstə qoymaram!" deyə meydan sulayarkən Milli Şuranın rəisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ona belə cavab vermişdi: "Əvət! Biz istirdadi-hüquq yolunda mübarizə edəriz, nəticədə bizə ya istiqlaliyyətimiz qalar, ya uçurulmuş daşlar. Fəqət, əmin olunuz, müvəqqəti müvəffəqiyyət sizin üzərinizdə olsa da, daimi zəfər bizimdir!"

M.Ə.Rəsulzadə mərasimdəki çıxışında həmin anları xatırlayıb Nuru Paşanın şərəfinə bəzədilmiş salona işarə ilə deyir: "Əvət! Əgər Suxarçev bu axşam klub salonuna bəznəzər yetirib də bu al bayraqları, bu şanlı komandanları, bu qəhrəman zabitləri, bu cəsur əsgərləri, bu bəşaş və bəxtiyar çöhrələri görsə idi, hədəsinin nə qədər gülünc və bica olduğunu özü də etirafa məcbur olardı".

Məclisdə, müəllifin təqdim etdiyi kimi, nitqini hamının böyük ehtiram və intizarla gözlədiyi "möhtərəm zat, sevgili ustadımız Əhməd bəy Ağayev" də iştirak etmişdir. Onun çıxışındakı "bən Bakını İstanbulda və İstanbulu Bakıda görüb və özümü o qədər bəxtiyar görürəm ki, daha ölsəm, ol qədər də qəmim yoxdur, dünyadan kam almış gedərəm" sözləri öz səmimiliyi ilə eşidənləri də bir an bəxtiyarlığa qərq edir...

Bütün bu çıxış və alqışlara cavab olaraq, nəhayət, Nuru Paşa cavab nitqi söyləmişdir. "Bu qədər nitq və alqışlara cavab olaraq Nuru Paşa həzrətləri gözəl İstanbul şivəsilə ruhumuza ləzzət verən və məzmunca qəlbimizi bir taqım əndişələrdən təmiz qalmaqla sürur və şadimani-binəhayətimizi mövcib olan qayət bəliğ və səlis bir nitq iradilə məclis əhlini şərəfyab və minnətdar buyurdular.

Bu nitqin təsiri öylə idi ki, hər kəsdə gələcəyə artıq əndişəsiz bir nəzər əmələ gəlib kəndində böyük bir ümid, yüksək ruh hiss edərək xoşbəxt və xoşvəqt bir hal ilə bir-birini təbrik edib məclisə xitam verdilər".

Azərbaycan xalqının və hökumətinin Qafqaz İslam Ordusunun xilaskarlığına qarşı sonsuz sevgi və minnətdarlıq duyğularının başqa bir yazıda - "Azərbaycan" qəzetinin 20 tişrini-əvvəl 1918-ci il tarixli nömrəsində "Hacı Əhməd Paşanın Bakıya vürudu" başlıqlı xəbərdə də görürük. Həmin xəbərdən məlum olur ki, Qafqaz İslam Ordusunun Baş komandanı Nuru Paşa və Ənvər Paşanın atası Hacı Əhməd Paşa bir neçə gün əvvəl xüsusi qatarla Bakıya gəlmişdir. Hörmətli qonağı qarşılamaq üçün "Azərbaycan hökumətinin daxiliyyə naziri Behbud bəy Cavanşir və hökumət kontrolu Əbdüləli bəy Əmircanov" Ələt stansiyasına getmişdir. Bakı vağzalında isə Hacı Əhməd Paşanı "şəhər əhalisi tərəfindən bələdiyyə idarə nümayəndələri pişvaz etmişlərdir. Bələdiyyə idarəsi rəisi əvəzində M.Ə.Mehdiyev və islam əhalisi nümayəndələri möhtərəm müsafiri təbrik nitqləri ilə müraciətdə bulunub, əsgəri qətət isə bu möhtərəm müsafiri musiqi ilə qarşılamışlardır".

Hacı Əhməd Paşa oğlu Nuru Paşanın Bakıdakı qərargahına getmişdir.

Bütün bu materiallarda təsvir olunmuş rəsmi və təntənəli qəbullar, həmin mərasimlərdəki çıxışların məzmunu və ruhu Azərbaycan və Türkiyə türklərinin mənəvi birliyinin bariz nümunəsi kimi diqqətəlayiqdir.

Alxan BAYRAMOĞLU,
filologiya elmləri doktoru,
professor










SON XƏBƏRLƏR
Aqil Abbas: ”Çox istərdim ki, Azərbaycanda da Gürcüstandakı kimi borclarla bağlı addım atılsın”
Gəncədə həlak olanların sayı 3 nəfərə çatdı - VİDEO
Azərbaycan mədəniyyətinə ağır itki üz verib
Türkiyədə TürkPA-nın iclası keçirilir
İlham Əliyev Türkiyənin Baş Qərargah rəisini qəbul edib
Qarakənd faciəsindən 27 il ötür
"Müşfiqi Bağırovun zirzəmisində divara hörüblər"– Ədalət Tahirzadədən yeni açıqlama
"Belarusa Dağlıq Qarabağ münaqişəsində tutduğu obyektiv mövqeyə görə minnətdarıq" - İlham Əliyev
Erməniyə qalib gələn güləşçimiz dünya çempionu oldu – FOTO/VİDEO
Təhsil sahəsində iki mühüm yenilik: Biri ümid yaradır, digəri tərəddüd
Rövşən Rzayev italiyalı diplomatla görüşdü - FOTOLAR
Gələcəyə ən çox hazır olan ölkələrin reytinqi - Azərbaycan neçənci yerdədir?
Səfəvilərin Çaldıran tragediyası - ARAŞDIRMA
Gürcüstanda 600 min nəfərin banka olan borcu - SİLİNƏCƏK
İlham Əliyevin Minskdə rəsmi qarşılanma mərasimi olub
Bakıda masajçı qadını kirayə qaldığı evdə öldürərək qaçan şəxs tutulub
Əli Kərimli 2500 manat cərimə edilərək azadlığa buraxılıb
Qarabağ “düyünü”nə düyün vuran vasitəçilər - TƏHLÜKƏLİ GƏLİŞMƏ
ABŞ-ın 40 illik oyunu və FETÖ ilə başlayan böyük hədəf
İbrahim Tatlısəsi azərbaycanlı həkim sağaltdı
İraq Kərkükdən yenidən neft ixracına başladı
"Azərbaycan televiziyalarından bütün şou verilişlərini yığışdırardım" — Xeyrəddin Qoca
Azərbaycana qayıdan sabiq nazir yenidən xəstəxanaya yatırıldı
Gələn il pensiyalar 35% artacaq - Nazirdən açıqlama
Belçikada insan cəsədindən gübrə kimi istifadə ediləcək
Gələcək rektora müraciət
Deputat Mahir Abbaszadə yüksək vəzifəyə təyin olundu
"Müalicəmi bitirib Bakıya qayıdacağam" — Rasim Balayev
“Özünü pis kişi eləmə...” - “Qoy başına kül qoysunlar...”
Bakıda güclü yanğın: Alov məktəb və yataqxananı ağuşuna alıb