Qarabag Media
Haqqımızda Əlaqə

Qədim Azərbaycan tayfalarının ritual rəqsi - YALLI

Tarix:11-01-2017, 09:45 Baxış Sayı:363 Kateqoriya:Manşet, Cəmiyyət

Qədim Azərbaycan tayfalarının ritual rəqsi - YALLI

Etnoqrafik mənbələrə görə, "Yallı” qədim Azərbaycan tayfalarının ritual rəqsi sayılır.

Rəqs özündə qəhrəmanlıq motivləri ilə yanaşı qədim tayfaların əhvali-ruhiyyəsini, güc və birliyini əks etdirir.

Xalq rəqslərindən olan yallıların mənşəyi və yaşı dəqiq müəyyənləşdirilməyib. Ən qədim və geniş təsvirinə Qobustan, Gəmiqaya qayaüstü rəsmlərində, daha sonra isə Nizami Gəncəvinin "Xosrov və Şirin" poemasında rast gəlinir.

Digər xalqlarda da yallıya bənzər rəqslər mövcuddur. Lakin yallılar türk xalqlarının rəqs sistemi hesab edilir. Bu ad altında onlarca müstəqil rəqs toplanıb, onlar da üç yerə bölünür: yalnız musiqili, musiqili və vokal (səsli), bir də (musiqisiz ifa olunan) dil yallıları. Dil yallıları musiqisiz ifa olunur. Bu yallı növü ən qədim oyun hesab edilir. Çünki bunlar hələ musiqi alətləri icad edilməmişdən əvvəl düşünülmüş oyunlardır.

Yollular ibtidai insanların uğurlu ovdan sonra od ətrafında keçirdiyi şadlığın rəmzidir. Ova gedərkən sıra ilə gedib cəngəlliklərdə yolaçma yozumu var. Ona görə də "yollu" adlandırılıb. Rəvayətə görə, ibtidai insanların uçmaq istəyindən yaranıb bu rəqs forması. Belə ki, bu yel əsdiyi zaman dağın zirvəsinə qalxaraq əl-ələ verib uçmağa hazırlaşmalarının simvolik olaraq göstərilməsidir. "Yelli" adı da bununla bağlı olub. Lakin hər iki versiya həqiqətə az oxşadığından rəqsin "yallı" adı daha doğru hesab edilib. Bu da "səf-səf", sıra ilə düzülüb əl-ələ vermək, birlikdə olmaq mənasını daşıyır.
Qədim Azərbaycan tayfalarının ritual rəqsi - YALLI

allıların respublikamızın hər bölgəsində sevimli xalq rəqslərindən biri kimi qorunub yaşadılmasına baxmayaraq, onlar daha çox Naxçıvan ərazisində yayılıb, o cümlədən Şərurda. Deyilənlərə görə, Şərurda yallının 20 növü var, halbuki vaxtilə onların sayı yüzə yaxın olub: "Çolağı", "Üçaddım", "Qaz-qazı", "Köçəri", "İkiayaq", "Qaleyi", "Çöp-çöpü" və sair.

Yallının ən qədim növlərindən biri olan "Qaladan-qalaya" adlı yallıda insanların döyüş əhval-ruhiyyəsini, cəsarət və mübarizliyini əks etdirən maraqlı səhnələr var. Musiqi sədalarına uyğun olaraq ifaçılar rəqsə ağır templə başlayırlar, sanki döyüş meydanında düşmənlə üz-üzə gəliblər. Rəqsin sonrakı hissəsində isə hərəkət müəyyən qədər sürətlənir, "Cəngi"nin sədaları döyüş məqamının çatdığını bildirir: tərəflər üz-üzə dayanırlar. Oyunun digər hissəsində isə qılınca əl atılır, məğlub tərəf qalib gəlmək əzmini göstərir. Qan töküləcəyini, düşmənçilik yarana biləcəyini görən ağbirçək ana meydana gələrək yaylığı ilə döyüşün qarşısını alır.

Karabakhmedia.az

SON XƏBƏRLƏR
Sarkisyanın müharibə bəyanatına Ramaldanovdan cavab
Türk düşüncə və gələnəyində Dağlar – Elçin İbrahimov
Сənubi Koreya ballistik raketin sınağını keçirib
Qərb Universitetində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi müzakirə olunub
Türkiyəli deputat: “Beynəlxalq birlik Qarabağ məsələsində ikiüzlülük göstərir”
Bakıda xüsusi zolaqlardan istifadə ilə bağlı sərəncam verildi
“Dəli şeytan” azadlığın özüdür…
Gəncədə qatar 58 yaşlı kişinin üstündən keçdi - VİDEO
Daşkəsən polisi mənşəyi məlum olmayan 1 ton ət aşkarlayıb
Şabranın ən ağır seyidi haqqında bilinməyənlər (II HİSSƏ)
“DÇ-2018-də video hakim funksiyasından istifadə olunacaq”
Peşəkar kikboksçu: "Ölkəmizin uğurları idmançılara böyük stimuldur"
Bakı şəhərinə yeni prokuror təyin edilib
Cəbhədə vəziyyət gərgindir - Nazirlik məlumat yaydı
Artıq texniki nasaz avtomobillər qeydiyyata alınmayacaq
Camaatın beynini gəmirən beş sual
AVRO-2017-də beş medal qazanan Azərbaycan cüdo yığması Vətənə dönüb
Rusiya XİN Dilqəm Əsgərovun girov götürülməsinə münasibət bildirdi
II Dünya müharibəsi iştirakçılarına 1000 manat birdəfəlik maddi yardım veriləcək
Kəlbəcər girovları ilə görüş olacaq
Taliblərin hərbi bazaya hücumunda ölənlərin sayı 200-ə çatır
Azərbaycan yığmasının futbolçusu Slovakiya çempionu olub
Azərbaycanda ən çox heykəl ucaldılan rayon
Dolu düşəcək, qar yağacaq - XƏBƏRDARLIQ
Azərbaycanda TNT və TNT4 telekanallarının yayımı dayandırıldı
Mirzə Bala Məmmədzadə və Türk dünyası
“Hay ver mənə, cənab leytenant” kitabının təqdimatı olub
Müsəlman geriliyinin 5 səbəbi – Qulu Məhərrəmli yazır
Kamal Xudaverdiyevin anım günüdür
Ermənistanda rusiyalı hərbçi qətlə yetirilib - VİDEO